Hrˇpleg ■÷gn

Rˇmverski mŠlskugarpurinn Cicero sag­i: „Cum tacent clamant.“ Me­ ■÷gninni er hrˇpa­. Og frŠg eru ■au ummŠli dr. Bj÷rns Sigf˙ssonar hßskˇlabˇkavar­ar Ý formßla Ljˇsvetninga s÷gu, a­ ■÷gnin vŠri frˇ­leg, ■ˇ a­ henni mŠtti ekki treysta um hvert einstakt atri­i. Ţmis dŠmi eru til ß ═slandi um ■÷gn, sem er Ý senn hrˇpleg og frˇ­leg.

Eitt er af Ýslenskum marxistum. Einhverjir ■eirra hljˇta a­ hafa vita­, a­ Marx og Engels minntust nokkrum sinnum ß ═slendinga. Marx segir frß ■vÝ Ý brÚfi til Engels 1855, ■egar hann ger­i gys a­ hreintungustefnu ═slendinga Ý samtali vi­ Bruno Bauer. Og Engels fer hinum verstu or­um um ═slendinga Ý brÚfi til Marx 1846: Ůeir „tala alveg s÷mu tungu og ■essir subbulegu vÝkingar frß anno 900, s˙pa lřsi, b˙a Ý jar­hřsum og ■rÝfast ekki nema lofti­ lykti af ˙ldnum fiski.“ Hvorugt brÚfi­ er birt Ý ┌rvalsritum Marx og Engels, sem komu ˙t hjß Heimskringlu Ý tveimur bindum 1968. H÷f­u bŠ­i brÚfin ■ˇ birst Ý heildar˙tgßfu verka Marx og Engels hjß Dietz Ý Austur-BerlÝn.

Anna­ dŠmi er af Hermanni Jˇnassyni og BandarÝkjam÷nnum. ═ skeyti frß rŠ­ismanni BandarÝkjanna ß ═slandi 23. j˙nÝ 1941 segir: „ForsŠtisrß­herra ˇskar eftir ■vÝ, a­ engir negrar ver­i Ý hersveitinni, sem send ver­ur hinga­.“ Ůessar setningar voru felldar ni­ur ˙r ˙tgßfu BandarÝkjastjˇrnar 1959 ß skj÷lum um utanrÝkismßl, en ßn ˙rfellingarmerkis, og komst prˇfessor ١r Whitehead a­ ■essu me­ ■vÝ a­ sko­a frumskjali­. Skiljanlegt var, a­ BandarÝkjastjˇrn skyldi ekki endurprenta or­ Hermanns, en ˇneitanlega hef­i mßtt sřna ■a­ me­ ˙rfellingarmerki.

Ůri­ja dŠmi­ er af Halldˇri K. Laxness. Ůegar StalÝn ger­i gri­asßttmßla vi­ Hitler 1939, snerist Laxness ß svipstundu frß fyrri andst÷­u vi­ nasismann og sag­i, a­ n˙ vŠri Hitler or­inn „spakur seppi“. Hann snerist aftur 1941, eftir a­ Hitler rauf sßttmßlann og rÚ­st ß R˙ssland, og skrifa­i greinina „Vopni­ Ý Rß­stjˇrnarrÝkjunum“ Ý riti­ 25 ßra rß­stjˇrn 1942. Ůar lofa­i hann vÝgb˙na­ StalÝns: „RÝki sem hefur ■ß lÝfsk÷llun a­ bera fram til sigurs dřrmŠtustu hugsjˇn mannkynsins, er aldrei ofvel vopnum b˙i­ gegn ˇvinum mannkynsins.“ Laxness endurprenta­i aldrei ■essa grein ˇlÝkt flestum ÷­rum skrifum sÝnum. Sennilega hefur honum fundist h˙n rekast ß fri­arhjal ■a­, sem hann og a­rir stalÝnistar i­ku­u eftir strÝ­.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 22. desember 2018.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband