Sagnritun dr. Gylfa (5)

Aliber-Robery-ZNżlega kvartaši dr. Gylfi Zoėga undan žvķ ķ mįlgagni vinstriöfgamanna, Heimildinni, aš „margir“ reyndu aš skrifa sögu bankahrunsins upp į nżtt. Hann įtti ašallega viš mig. Ķ skrifum sķnum gerir dr. Gylfi mikiš śr varnašaroršum prófessors Roberts Z. Alibers um bankana voriš 2007. Aliber er žó ekki óskeikull. Hann spįši žvķ ķ įrsbyrjun 2010, aš Grikkland myndi hrökklast śt af evrusvęšinu, og ķ įrslok 2013, aš evrusvęšiš myndi klofna ķ tvennt. Hvorugt gekk eftir. En ef mašur žeytist um og spįir alls stašar ósköpum, žį hljóta einhverjar spįrnar loks aš rętast.
Aliber er žó glśrinn nįungi, og dr. Gylfi hefši mįtt taka mark į honum um tvennt. Ķ bókinni Manias, Panics, and Crashes: A History of Financial Crises, sem Aliber samdi įsamt Charles P. Kindleberger, er bent į (ķ 5. śtg. 2005, 104. bls.) greinarmuninn į tvenns konar orsökum fjįrmįlaįfalla: „causa remota“ (fjarlęg orsök) eru hin almenn skilyrši fyrir įfalli, en „causa proxima“ (nįlęg orsök) sjįlf kveikjan aš įfallinu. Rannsóknarnefnd Alžingis į bankahruninu gerši ašeins grein fyrir „causa remota“, stęrš bankakerfisins, sem var naušsynlegt skilyrši fyrir bankahruninu, ekki nęgilegt. Nefndin horfši fram hjį „causa proxima“, sem var, aš Ķslandi var synjaš um sömu lausafjįrfyrirgreišslu og grannžjóšir fengu, svo aš įhlaup į bankana leiddi til falls žeirra. Hśn reyndi ekki aš skżra žessa synjun.
Ķ Heimildinni heldur dr. Gylfi žvķ fram, aš Ķslendingar hafi gert žrennt rétt ķ bankahruninu, aš įbyrgjast ekki allar skuldir bankanna, aš koma ķ veg fyrir bankaįhlaup innan lands meš žvķ aš įbyrgjast innlendar innstęšur og aš leita ašstošar Alžjóšagjaldeyrissjóšsins. Hann hefur rétt fyrir sér um fyrsta atrišiš. En annaš atrišiš er ekki nįkvęmt hjį honum: Rķkiš gerši meš lögum allar innstęšur aš forgangskröfum, jafnt erlendar og innlendar, en įbyrgšist ekki sérstaklega innlendar innstęšur (į annan hįtt en meš almennum hughreystingaroršum, sem žó hrifu). Og um žrišja atrišiš sagši Aliber: Fylgiš įętlun Alžjóšagjaldeyrissjóšsins, en takiš ekki lįn hjį honum. Žetta stóra lįn var aldrei notaš, en bar hįa vexti. Hér hafši Aliber rétt fyrir sér.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 10. febrśar 2024.)


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband