Hva­ segi Úg Ý Kaupmannah÷fn?

┴ rß­stefnu Frelsisnetsins, Freedom Network, sem Atlas Foundation og fleiri a­ilar efna til Ý Kaupmannah÷fn 29.-30. maÝ 2018, kynni Úg rit mitt, sem kom ˙t hjß hugveitunni New Direction Ý Brussel ßri­ 2016, The Nordic Models. Ůar bendi Úg ß, a­ velgengni Nor­urlanda er ekki vegna jafna­arstefnu, heldur ■rßtt fyrir hana. Ůessa velgengni mß rekja til fj÷gurra ■ßtta Ý s÷gu Nor­urlanda: Gamalgrˇins rÚttarrÝkis, fri­helgi eignarrÚttarins, frjßlsra al■jˇ­avi­skipta og mikillar samleitni norrŠnu ■jˇ­anna, en sÝ­astnefndi ■ßtturinn au­veldar ßkvar­anir, eflir traust og stu­lar a­ sßttum.

Frjßlshyggja ß sÚr sterkar rŠtur ß Nor­url÷ndum. Til dŠmis setti sŠnskumŠlandi Finni, Anders Chydenius, fram hugmyndina um, a­ atvinnulÝfi­ gŠti veri­ skipulegt ßn ■ess a­ vera skipulagt og a­ eins grˇ­i ■yrfti ekki a­ vera annars tap, ßri­ 1765, ellefu ßrum ß undan Adam Smith. Chydenius lřsti e­li verkaskiptingarinnar, sem er meginskřring hagfrŠ­inga ß ■vÝ, a­ ■jˇ­ir heims geti brotist ˙r fßtŠkt Ý bjargßlnir. Margir eindregnir frjßlshyggjumenn mˇtu­u andlegt lÝf SvÝa ß 19. ÷ld, ■ar ß me­al Georg Adlersperre, Johan Gabriel Richert (sem var a­dßandi ═slendinga sagna), Lars Johan Hierta og sÝ­ast, en ekki sÝst, Johan August Gripenstedt, sem var einn ßhrifamesti stjˇrnmßlama­ur SvÝa um og eftir mi­ja 19. ÷ld og gerbreytti atvinnulÝfi ■eirra Ý frjßlsrŠ­isßtt. Fj÷ldinn allur af framsŠknum frumkv÷­lum hagnřtti sÚr nřfengi­ atvinnufrelsi til a­ stofna ÷flug ˙tflutningsfyrirtŠki.

Frjßlshyggja var lÝka ßhrifamikil Ý Noregi, eins og Ei­svallastjˇrnarskrßin 1814 ber vitni um, og Ý Danm÷rku, ■ar sem Danir brug­ust vi­ ˇsigrum Ý strÝ­um vi­ Ůjˇ­verja me­ ■vÝ a­ auka atvinnufrelsi og efla atvinnulÝf. „Ůa­, sem tapast ˙t ß vi­, skal endurskapast inn ß vi­,“ orti skßldi­. En a­alp˙­rinu ey­i Úg Ý a­ lřsa frjßlshyggju ß ═slandi. Ůjˇ­veldi­ var eins og Jˇn Sigur­sson benti ß sÚrstakt rannsˇknarefni, ■ar sem menn bjuggu vi­ l÷g ßn rÝkisvalds. Sjßlfur var Jˇn frjßlshyggjuma­ur og horf­i einkum til Breta um fyrirmyndir. Arnljˇtur Ëlafsson birti fyrstu bˇkina um hagfrŠ­i ß Ýslensku, Au­frŠ­i, 1880 undir sterkum ßhrifum frß franska ritsnillingnum FrÚdÚric Bastiat. Jˇn Ůorlßksson, forsŠtisrß­herra og forma­ur SjßlfstŠ­isflokksins, studdist ekki sÝst vi­ stjˇrnmßlahugmyndir sŠnska hagfrŠ­ingsins Gustavs Cassels.

Rit mitt er ■ˇ ekki a­eins um li­na tÝ­, heldur lÝka n˙tÝmann, ■egar frjßlshyggja hefur eflst a­ r÷kum.


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband