Af andfŠtlingum

Stefan.jpgErfitt hlřtur a­ vera vinstri sinna­ur menntama­ur eftir hrun vinnub˙­asˇsÝalismans Ý R˙sslandi og hnignun v÷ggustofusˇsÝalismans Ý SvÝ■jˇ­. Hinn sigursŠli kapÝtalismi okkar daga hefur ekki s÷mu ■÷rf fyrir gßfnaljˇs af Arag÷tunni (■ar sem prˇfessorar Hßskˇlans bjuggu Ý ni­urgreiddu h˙snŠ­i) og sˇsÝalismi. KapÝtalisminn spyr ekki, hva­an menn eru, heldur hva­ ■eir geta. Einn af Arag÷tunni, Stefßn SnŠvarr heimspekingur, hefur eftir langa leit ß Netinu fundi­ land, ■ar sem kapÝtalismi ß a­ hafa mistekist. Ůa­ er Nřja-Sjßland, og heimild hans er grein Ý Financial Times 30. ßg˙st 2000 eftir hagfrŠ­iprˇfessorinn John Kay. HÚr Ý bla­inu endursegir Stefßn hrˇ­ugur ■essa grein 9. j˙lÝ sÝ­astli­inn.

ŮvÝ mi­ur er greining Kays hŠpin og t÷lur hans ˙reltar. Einn starfsbrˇ­ir hans, prˇfessor Martin Wolf, skrifar ßgŠta grein Ý Financial Times 16. nˇvember 2004, ■ar sem hann hrekur ■ß sko­un, a­ frjßlshyggjutilraunin Ý Nřja Sjßlandi hafi mistekist. H˙n var vi­brag­ vi­ alvarlegri kreppu, sem rÝkisafskiptasinnar allra flokka h÷f­u komi­ landinu Ý ß l÷ngum tÝma. Tilraunin var Ý tveimur ßf÷ngum. Fyrst haf­i Roger Douglas, fjßrmßlarß­herra Ý rÝkisstjˇrn Verkamannaflokksins 1984-1988, forystu um lŠkkun tolla, frjßls gjaldeyrisvi­skipti, fljˇtandi gengi, ˇhefta fjßrmagnsflutninga, s÷lu rÝkisfyrirtŠkja og ni­urfellingu styrkja. SÝ­an haf­i Ruth Richardson, fjßrmßlarß­herra Ý rÝkisstjˇrn hins Ýhaldssama Ůjˇ­arflokks 1990-1993, forystu um, a­ einstakir laun■egar fengu aftur samningsrÚtt, en verkalř­shreyfing landsins haf­i sem vÝ­ar teki­ ■ann rÚtt af ■eim og sami­ fyrir h÷nd allra. Sett voru l÷g um rß­ningarsamninga einstaklinga og sjßlfstŠ­i se­labanka.

Nřsjßlendingar fˇru ■essa lei­, ■egar hin lei­in var fullreynd. Ůeim Douglas og Richardson tˇkst me­ umbˇtum sÝnum a­ koma Ý veg fyrir fullkomnar ˇfarir. Hnignun landsins Ý samanbur­i vi­ ■rˇu­, vestrŠn rÝki st÷­va­ist. LÝfskj÷r eru oftast mŠld Ý vergri landsframlei­slu, VLF, ß mann. Wolf bendir ß, a­ VLF ß mann Ý Nřja Sjßlandi var komin ni­ur Ý 71% af me­altalinu Ý ■rˇu­um rÝkjum 1992. En ßri­ 2002 var hlutfalli­ aftur komi­ upp Ý 76%. Nřja Sjßland er a­ hjarna vi­. (Kay, sem Stefßn SnŠvarr sty­st vi­, nota­i annan sjaldgŠfari mŠlikvar­a til a­ mŠla lÝfskj÷r.) Eftir umbŠturnar ß vinnumarka­i minnka­i atvinnuleysi verulega, en framlei­ni (framlei­sla ß hverja vinnustund) jˇkst. Hagv÷xtur var 3,6% a­ me­altali ßrin 1992-2002, sem er vel yfir me­allagi OECD-rÝkjanna. Hann hefur sÝ­an veri­ ß bilinu 2-3,6%.

RÝkisstjˇrn Verkamannaflokksins, sem komst til valda 1999, hefur ekki hreyft vi­ neinum mikilvŠgum umbˇtum. N˙ er raunar tali­, a­ s˙ stjˇrn hr÷kklist brßtt frß v÷ldum. Frjßlshyggjutilraunin ß Nřja-Sjßlandi mistˇkst ekki. En h˙n heppna­ist ekki eins vel og forsvarsmenn hennar h÷f­u vona­. Fjßrfestingar ur­u ekki eins miklar og b˙ist var vi­. Ein sennileg skřring er, a­ stjˇrnv÷ld hafa ekki b˙i­ fyrirtŠkjum og fjßrmagnseigendum jafnhagstŠtt skattaumhverfi og hÚr og ß ═rlandi. Ínnur skřring er, a­ ˇlÝkt okkur og ═rum hafa andfŠtlingar okkar ekki grei­an a­gang a­ stˇrum m÷rku­um. Auk hins beina kostna­ar kann ■a­ a­ hafa ˇbein ßhrif ß framkvŠmdagle­i, stu­la a­ ˙tkjßlkahugsunarhŠtti.

١tt einst÷k rÝki eins og Nřja Sjßland sÚu forvitnileg til frˇ­leiks, ver­a sˇsÝalismi og kapÝtalismi vitaskuld ekki dŠmd af ■eim, heldur af samanbur­i margra landa til langs tÝma. Ůar er ni­ursta­an ˇtvÝrŠ­, eins og al■jˇ­leg vÝsitala atvinnufrelsis sřnir.

FrÚttabla­i­ 1. ßg˙st 2008.á


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband