Žrįinn Eggertsson

Thrainn.06.10.12.21Einn virtasti fręšimašur Ķslendinga į alžjóšavettvangi, dr. Žrįinn Eggertsson prófessor, er įttręšur į žessu įri. Tvęr bękur hans į ensku um stofnanahagfręši eru lesnar og ręddar ķ hįskólum um allan heim. Ekki er sķšur um žaš vert, aš Žrįinn hefur ķ nokkrum snjöllum ritgeršum varpaš ljósi hagfręšinnar į sögu Ķslands. Ein žeirra er um ķtöluna og birtist ķ International Review of Law and Economics įriš 1992. Žar minnir Žrįinn į samnżtingarböliš (tragedy of the commons). Ef margir nżta saman einhverja aušlind, žį er hętt viš žvķ, aš hśn verši ofnżtt, žvķ aš įvinningur af višbótarnżtingu rennur óskiptur til nżtandans, en kostnašurinn dreifist į alla. Eitt dęmi um žetta er beitarland ķ ķslenskum afréttum aš fornu. Hver sveit nżtti saman slķkt beitarland, en žį gįtu einstakir bęndur freistast til aš reka of margt fé frį sér į fjall. Hrepparnir ķslensku myndušust ekki sķst til aš hafa stjórn į beitinni. Hver jörš fékk ķtölu, eins konar kvóta, tölu žess fjįr, sem reka mįtti frį henni į fjall, og var heildartalan ķ hverri afrétt mišuš viš, aš eftir sumariš sneri féš aftur ķ eins góšum holdum og kostur vęri frekast į. Hlišstęšan viš nśverandi kvótakerfi ķ sjįvarśtvegi leynir sér ekki, enda er vandinn sama ešlis.

Önnur ritgerš Žrįins birtist ķ Journal of Economic Behavior and Organization įriš 1996. Hśn er um žį rįšgįtu, hvers vegna Ķslendingar sultu öldum saman heilu og hįlfu hungri, žótt hér vęri gnótt fiskjar. Žrįinn telur skżringuna vera, aš konungur og fįmenn stórbęndastétt hafi ķ sameiningu žrengt aš sjįvarśtvegi, sem var aš öšru óbreyttu aršbęrasti atvinnuvegurinn. Konungur óttašist, aš ella gengi landiš undan honum, eins og lį viš aš geršist į „ensku öldinni“ svoköllušu, fimmtįndu öld. Hann kaus frekar litlar skatttekjur en engar. Stórbęndurnir vildu hins vegar ekki missa vinnuafliš aš sjįvarsķšunni. Śtlendingum var žvķ bönnuš veturseta, og landsmenn uršu aš vera vistašir į einhverju hinna fimm žśsund bżla landsins og gįtu ašeins stundaš fiskveišar ķ hjįverkum. Meš konunglegum tilskipunum var verš į fiski fęrt langt nišur frį markašsverši, en verš į landbśnašarafuršum aš sama skapi fęrt upp.  Afleišingin var, aš Ķsland festist ķ fįtęktargildru, sem žaš losnaši ekki śr, fyrr en yfirvöld ķ Kaupmannahöfn höfšu skiliš kenningu hagfręšinnar um kosti alžjóšlegrar verkaskiptingar og višskipta. Žrįinn Eggertsson er einn fremsti fulltrśi žeirrar rannsóknarhefšar į Ķslandi.
 
(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 17. aprķl 2021.)

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband