Split, apríl 2023

BattleofTours.Á ráđstefnu evrópskra íhaldsflokka í Split í Króatíu 31. mars og 1. apríl flutti ég fyrirlestur um frjálslynda íhaldsstefnu í Evrópu. Ég velti ţví ţar fyrir mér, hvenćr Evrópa hefđi orđiđ til í sögulegum skilningi. Ţađ hefđi ađallega gerst í tveimur áföngum: áriđ 732, ţegar Karl Martel hratt árás Serkja viđ Tours í Suđur-Frakklandi, og áriđ 1683, ţegar Jóhann Sobieski, konungur Póllands, hratt árás Tyrkja viđ Vínarborg. En munurinn á Evrópu og Rómaveldi er ekki ađeins, ađ Rómaveldi var ekki evrópskt, heldur Miđjarđarhafsveldi, heldur líka sá, ađ Evrópa einkennist af fjölbreytni, mörgum ólíkum ríkjum og svćđum, hvert međ sinn siđ. Edward Gibbon lýsti ţví eftirminnilega í Rómverjasögu sinni, ađ í Rómaveldi hefđi hvergi veriđ til sá stađur, sem hrammur keisarans hefđi ekki náđ til, en ađ í Evrópu síns tíma hefđu veriđ til ótal undankomuleiđir fyrir andófsmenn og minnihlutahópa.

Frjálslynd íhaldsstefna verđur best skilin sem sjálfsvitund Evrópu, sagđi ég, hinn evrópski andi, ţegar hann hefur komist ađ ţví, hver hann er, og fyllst stolti yfir sjálfum sér. Uppistöđurnar vćru einkaeignarréttur, viđskiptafrelsi, valddreifing og virđing fyrir arfleifđ kynslóđanna. Oft vćri frjálslynd íhaldsstefna rakin til Breta, og vissulega hefđu ţeir John Locke, David Hume, Adam Smith og Edmund Burke eflt hana ađ rökum. En ég benti á, ađ margir ađrir evrópskir hugsuđir hefđu líka lagt talsvert til hennar, til dćmis Ítalirnir heilagur Tómas af Akvínas og hagfrćđingurinn Luigi Einaudi. Einnig nefndi ég ţrjá djúpsćja norrćna rithöfunda. Snorri Sturluson hefđi stutt ţá kenningu, ađ konungar ríktu međ samţykki ţegnanna og vćru bundnir af lögunum. Anders Chydenius hefđi haldiđ ţví fram (á undan Adam Smith), ađ viđskiptafrelsi vćri öllum í hag. Nikolaj F. S. Grundtvig hefđi minnt á mikilvćgi sjálfsprottinnar samvinnu í frjálsu ţjóđskipulagi.

(Fróđleiksmoli í Morgunblađinu 8. apríl 2023. Málverkiđ er af orrustunni viđ Tours.)


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband