Split, aprÝl 2023

BattleofTours.┴ rß­stefnu evrˇpskra Ýhaldsflokka Ý Split Ý KrˇatÝu 31. mars og 1. aprÝl flutti Úg fyrirlestur um frjßlslynda Ýhaldsstefnu Ý Evrˇpu. ╔g velti ■vÝ ■ar fyrir mÚr, hvenŠr Evrˇpa hef­i or­i­ til Ý s÷gulegum skilningi. Ůa­ hef­i a­allega gerst Ý tveimur ßf÷ngum: ßri­ 732, ■egar Karl Martel hratt ßrßs Serkja vi­ Tours Ý Su­ur-Frakklandi, og ßri­ 1683, ■egar Jˇhann Sobieski, konungur Pˇllands, hratt ßrßs Tyrkja vi­ VÝnarborg. En munurinn ß Evrˇpu og Rˇmaveldi er ekki a­eins, a­ Rˇmaveldi var ekki evrˇpskt, heldur Mi­jar­arhafsveldi, heldur lÝka sß, a­ Evrˇpa einkennist af fj÷lbreytni, m÷rgum ˇlÝkum rÝkjum og svŠ­um, hvert me­ sinn si­. Edward Gibbon lřsti ■vÝ eftirminnilega Ý Rˇmverjas÷gu sinni, a­ Ý Rˇmaveldi hef­i hvergi veri­ til sß sta­ur, sem hrammur keisarans hef­i ekki nß­ til, en a­ Ý Evrˇpu sÝns tÝma hef­u veri­ til ˇtal undankomulei­ir fyrir andˇfsmenn og minnihlutahˇpa.

Frjßlslynd Ýhaldsstefna ver­ur best skilin sem sjßlfsvitund Evrˇpu, sag­i Úg, hinn evrˇpski andi, ■egar hann hefur komist a­ ■vÝ, hver hann er, og fyllst stolti yfir sjßlfum sÚr. Uppist÷­urnar vŠru einkaeignarrÚttur, vi­skiptafrelsi, valddreifing og vir­ing fyrir arfleif­ kynslˇ­anna. Oft vŠri frjßlslynd Ýhaldsstefna rakin til Breta, og vissulega hef­u ■eir John Locke, David Hume, Adam Smith og Edmund Burke eflt hana a­ r÷kum. En Úg benti ß, a­ margir a­rir evrˇpskir hugsu­ir hef­u lÝka lagt talsvert til hennar, til dŠmis ═talirnir heilagur Tˇmas af AkvÝnas og hagfrŠ­ingurinn Luigi Einaudi. Einnig nefndi Úg ■rjß dj˙psŠja norrŠna rith÷funda. Snorri Sturluson hef­i stutt ■ß kenningu, a­ konungar rÝktu me­ sam■ykki ■egnanna og vŠru bundnir af l÷gunum. Anders Chydenius hef­i haldi­ ■vÝ fram (ß undan Adam Smith), a­ vi­skiptafrelsi vŠri ÷llum Ý hag. Nikolaj F. S. Grundtvig hef­i minnt ß mikilvŠgi sjßlfsprottinnar samvinnu Ý frjßlsu ■jˇ­skipulagi.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 8. aprÝl 2023. Mßlverki­ er af orrustunni vi­ Tours.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband