Engan bölmóš!

Skjótt skipast vešur ķ lofti. Fyrir įri voru Ķslendingar fullir bjartsżni og fjįrfestu af miklum móš hér sem annars stašar. Nś heyrast andvörp śr öllum įttum. Hvort tveggja er óskynsamlegt. Menn eiga aš vona hiš besta, um leiš og žeir hljóta aš vera bśnir viš hinu versta. Žeir mega meš öšrum oršum aldrei missa vonina. Meš žvķ aš mįla skrattann į vegginn kemur hann įreišanlega.

Ķslenskt atvinnulķf heilbrigt


Evrópuśtgįfa Wall Street Journal birti į dögunum eftir mig grein, žar sem ég benti į, aš ķslenskt atvinnulķf er ķ ašalatrišum heilbrigt og öflugt. Ķ fyrsta lagi hefur ķslenska rķkiš greitt upp skuldir sķnar. Žęr nįmu 32,7% af vergri landsframleišslu 1994, en nś 3,8%, og į móti žeirri lįgu upphęš stendur gjaldeyrisforši Sešlabankans, svo aš segja mį, aš ķslenska rķkiš sé skuldlaust. Ķ öšru lagi hefur hagur śtflutningsatvinnugreinanna vęnkast mjög sķšustu vikur og mįnuši. Fiskur og įl eru ķ hįu verši erlendis, og seljendur žessarar vöru njóta eins og feršažjónustan góšs af žvķ, aš gengi krónunnar er ekki eins hįtt og įšur. Ķ žrišja lagi hefur myndast nżtt fjįrmagn hér hin sķšari įr, dautt fjįrmagn oršiš kvikt, eins og ég hef oršaš žaš eftir hinum kunna rithöfundi Hernando de Soto frį Perś, en bók hans, Leyndardómar fjįrmagnsins, hefur komiš śt į ķslensku.

Nżtt fjįrmagn


Hér er annars vegar um aš ręša fiskistofnana. Ein meginsetning aušlindahagfręšinnar er, aš eigendalausar aušlindir, sem ókeypis ašgangur er aš, eru ofnżttar, svo aš ekki myndast neinn hagnašur af žeim. Žetta įtti viš um fiskistofnana į Ķslandsmišum fyrr į įrum. Hugsanlegur hagnašur af žeim fór ķ sśginn ķ of miklum sóknarkostnaši. En eftir aš framseljanlegum aflakvótum var śthlutaš, hefur žetta breyst. Nś er žetta oršiš skrįsett, framseljanlegt, skiptanlegt og vešhęft fjįrmagn. Hins vegar er um aš ręša żmis opinber eša hįlfopinber fyrirtęki, sem seld voru einkaašilum sķšustu sextįn įr. Įšur voru žau eigendalaus. Žetta var fé įn hiršis, eins og Pétur Blöndal kallaši žaš. En um leiš og žau komust ķ hendur einkaašila, varš til skrįsett, framseljanlegt, skiptanlegt og vešhęft fjįrmagn. Žessi fyrirtęki tóku aš ganga kaupum og sölum, og ķ slķkum višskiptum varš til hagkvęmasta samsetning fjįrmagnsins. Stundum borgar sig aš sameina fyrirtęki, stundum aš skipta žeim upp, en žetta er allt torvelt, žegar žau eru eigendalaus. Frjįls višskipti meš fjįrmagn tryggja hina lķfręnu žróun kapķtalismans (sem Jósep Schumpeter kallaši tortķmandi sköpun).

Öflugir lķfeyrissjóšir

Žrišja uppspretta hins nżja fjįrmagns į Ķslandi er lķfeyrissjóširnir. Heildareignir žeirra nema nś um 133% af landsframleišslu. Žaš er hęrra hlutfall en annars stašar ķ heiminum, en nęstir okkur koma Hollendingar. Žetta tryggir ekki ašeins betri hag ellilķfeyrisžega, žegar fram ķ sękir, heldur er žetta stórkostleg upphlešsla fjįrmagns. Stundum er žvķ haldiš fram, aš Ķslendingar séu fram śr hófi eyšslusamir. En ég held, aš eyšslusemi okkar sé skynsamlegri en viršast kann ķ fyrstu, vegna žess aš ósżnilegur sparnašur okkar er svo miklu meiri en margra annarra žjóša, jafnt meš hįum greišslum ķ lķfeyrissjóši og afborgunum af eigin hśsnęši. Ašrar žjóšir eru sparsamari į rįšstöfunarfé sitt, af žvķ aš žęr mynda ekki eins miklar eignir, hvorki ķ lķfeyrissjóšum né eigin hśsnęši.

Öll él styttir upp

Žótt nś hafi blįsiš į móti um skeiš, eiga Ķslendingar žvķ ekki aš fyllast bölmóši. Öll él styttir upp um sķšir. Undirstöšur atvinnulķfsins eru traustar og stöšugleiki ķ stjórnmįlum. Rķkisstjórnin žarf aš halda įfram į žeirri braut, sem hefur gefist best sķšustu sautjįn įrin, aš auka svigrśm einstaklinga, lękka skatta, selja rķkisfyrirtęki og fjölga tękifęrum venjulegs fólks til aš brjótast śr fįtękt til bjargįlna. Jafnframt er naušsynlegt, aš Sešlabankinn verši įfram öflugur bakhjarl višskiptabankanna, sem vaxiš hafa hratt hin sķšari įr. Viš skulum draga rétta lęrdóma af žeirri fjįrmįlakreppu, sem herjaš hefur ķ heiminum sķšasta misseriš. En dżrmętasta eign okkar er vonin, — vonin um betri tķš meš blóm ķ haga.

Fréttablašiš 4. aprķl 2008. 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband