Hinn kosturinn 1262

Almennt er tališ, aš Ķslendingar hafi ekki įtt annars śrkosta įriš 1262 en jįtast Noregskonungi og gjalda honum skatt gegn žvķ, aš hann frišaši landiš, tryggši ašflutninga og virti lög og landssiš. En er žessi skošun óyggjandi? Žvķ mį ekki gleyma, aš Ķslendingar voru mjög tregir til, ekki sķst af žeirri įstęšu, sem Snorri Sturluson lagši Einari Žveręingi ķ munn, aš konungar vęru ętķš frekir til fjįrins.

Hvers vegna hefši Žjóšveldiš ekki getaš stašist įn atbeina konungs? Žeim vķsi aš borgarastrķši, sem hér mįtti greina um mišja 13. öld, hefši ella lokiš meš sigri einhvers höfšingjans eša mįlamišlun tveggja eša fleiri žeirra. Samgöngur voru komnar ķ žaš horf, aš Ķslendingar hefšu getaš verslaš viš Skota, Englendinga eša Hansakaupmenn ekki sķšur en kaupmenn ķ Björgvin. Tvennt geršist sķšan skömmu eftir lok Žjóšveldisins, sem hefši hugsanlega rennt traustari stošum undir žaš: Hinn įsęlni og haršskeytti Hįkon gamli lést ķ herför til Sušureyja įriš 1263, og markašir stękkušu vķša ķ Noršurįlfunni fyrir ķslenska skreiš. Žaš hefši ekki veriš Noregskonungi įhlaupsverk aš senda flota yfir Atlantsįla til aš hernema landiš, og enn erfišara hefši veriš aš halda žvķ gegn vilja landsmanna.

Vilhjįlmur kardķnįli af Sabķna sagši žóttafullur įriš 1247, aš žaš vęri „ósannlegt, aš land žaš žjónaši eigi undir einhvern konung sem öll önnur ķ veröldinni“. Aš vķsu var athugasemd hans einkennileg, žvķ aš sjįlfur hafši kardķnįlinn röskum tveimur įratugum įšur veriš fulltrśi pįfa ķ löndum viš Eystrasalt, sem voru ekki undir stjórn neins konungs, heldur žżskrar riddarareglu. Og eitt land ķ Noršurįlfunni laut žį sem nś ekki neinum konungi: Sviss. Saga žess kann aš veita vķsbendingu um mögulega žróun Ķslands. Įriš 1291 stofnušu žrjįr fįtękar fjallakantónur, Uri, Schwyz og Unterwalden, svissneska bandarķkiš, Eidgenossenschaft, og smįm saman fjölgaši kantónum ķ žvķ, žótt žaš kostaši hvaš eftir annaš hörš įtök, uns komiš var til sögunnar Sviss nśtķmans, sem žykir til fyrirmyndar um lżšręšislega stjórnarhętti, auk žess sem žaš er eitt aušugasta land heims.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 19. október 2019.)


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband