Au­num fˇrna­ fyrir ßstrÝ­ur

═ bˇkinni Fjßrmagni ß 21. ÷ld heldur Thomas Piketty ■vÝ fram, a­ au­ur sÚ a­ hla­ast upp Ý h÷ndum ÷rfßrra manna, svo a­ ■jˇ­skipulagi­ sÚ a­ ver­a svipa­ ■vÝ, sem var ß fyrri hluta 19. aldar, ■egar dreifing tekna og eigna var mj÷g ˇj÷fn. Piketty vitnar ˇspart Ý skßlds÷gu HonorÚs de Balzacs, F÷­ur Goriot, mßli sÝnu til stu­nings, en h˙n kom ˙t Ý Ýslenskri ■ř­ingu Sigurjˇns Bj÷rnssonar ßri­ 2017.

imagesŮegar s˙ saga er hins vegar lesin, sÚst, a­ h˙n er ekki um ■a­, a­ au­urinn festist Ý h÷ndum einstakra manna, heldur einmitt um hitt, hversu fallvaltur hann sÚ. Goriot var au­ugur kaupma­ur, sem elska­i dŠtur sÝnar tvŠr ˙t af lÝfinu og haf­i afhent ■eim nŠr allt sitt fÚ. Hann er dŠmi um mann, sem lŠtur ßstrÝ­ur rß­a, ekki fÚgirnd. DŠtur hans, sem giftust a­alsm÷nnum, eru bß­ar Ý fjßrhagsvandrŠ­um, ■vÝ a­ fri­lar ■eirra eru ■urftafrekir, en eiginmennirnir naumir ß fÚ. GrÝpur ÷nnur ■eirra til ■ess ˇyndis˙rrŠ­is a­ hnupla Šttardřrgripum eiginmannsins og selja.

A­als÷guhetjan, sem břr ß sama fßtŠklega gistiheimilinu og Goriot, hinn ungi og metna­argjarni EugŔne de Rastignac, lifir langt umfram efni. Piketty vitnar ˇspart Ý rŠ­u, sem dularfullur nßungi ß gistiheimilinu, Vautrin, heldur yfir Rastignac um, hvernig hann eigi a­ ÷­last frama me­ ■vÝ a­ brjˇta ÷ll bo­or­. En Vautrin haf­i sjßlfur fˇrna­ starfsframa sÝnum fyrir myndarlegan afbrotamann, sem hann haf­i lagt ßst ß (og er ■etta ein fyrsta lřsingin Ý franskri skßlds÷gu ß samkynhneig­). Vautrin er a­ lokum handtekinn fyrir řmsa glŠpi og getur ■vÝ varla talist heppilegur kennari um ■a­, hvernig eigi a­ safna au­i og ÷­last frama.

═ lok rŠ­u sinnar segir Vautrin, a­ ß bak vi­ illskřranleg au­Šfi leynist jafnan einhver ˇupplřstur glŠpur, sem eigi eftir a­ gleymast. Mario Puzo, h÷fundur Gu­f÷­urins, einfalda­i sÝ­ar ■essi or­: „┴ bak vi­á mikil au­Šfi leynist ŠtÝ­ glŠpur.“ Er s˙ afdrßttarlausa fullyr­ing miklu hŠpnari en hin, sem Balzac lag­i Ý munn Vautrins. Hva­ sem ■vÝ lÝ­ur, er skßldsagan Fa­ir Goriot ekki um au­, heldur v÷ntun hans.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 18. maÝ 2019. Myndin er af Balzac.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband