Styrkjasnillingur svarar samningaglˇp

Fyrir m÷rgum ßrum fengum vi­ ┴rni heitinn Vilhjßlmsson, prˇfessor og ˙tger­arma­ur, dr. BenjamÝn EirÝksson bankastjˇra til a­ snŠ­a me­ okkur og rabba vi­ okkur um lÝf sitt og starf. BenjamÝn lÚk ß als oddi og haf­i frß m÷rgu a­ segja. Ůegar li­i­ var ß kv÷ld, rifja­i ┴rni upp gamans÷gu, sem Ëlafur Jˇnsson, kenndur vi­ Oddhˇl, haf­i sett ß bˇk. BenjamÝn haf­i Ý bankastjˇratÝ­ sinni lßna­ Ëlafi fyrir andab˙i og vildi eitt sinn sko­a framkvŠmdirnar. Endur Ëlafs voru talsvert fŠrri en hann haf­i gefi­ upp Ý ßŠtlunum, og brß hann ß ■a­ rß­ a­ eigin s÷gn a­ lßta ■Šr trÝtla nokkra hringi Ý kringum h˙s b˙sins, svo a­ ■Šr virtust miklu fleiri en raun var ß, og blekkti me­ ■vÝ bankastjˇrann. ┴rni spur­i BenjamÝn, hvort eitthva­ vŠri hŠft Ý ■essari s÷gu. BenjamÝn brßst hinn versti vi­ og sag­i, a­ h˙n vŠri fßrßnlegur uppspuni.

Gˇ­ saga, en ekki s÷nn

JónÓlHelgiMEftir a­ vi­ h÷f­um eki­ BenjamÝn heim til sÝn, kÝmdum vi­ ┴rni yfir ■vÝ, a­ hinn hßlŠr­i bankastjˇri skyldi komast Ý uppnßm yfir ■essari meinlausu gamans÷gu. Au­vita­ var h˙n ekki s÷nn, heldur al■jˇ­leg fl÷kkusaga. Okkur fannst BenjamÝn ˇ■arflega vi­kvŠmur fyrir henni. LÝklega Štti lÝka a­ brosa a­ gamans÷gu frß Helga Magn˙ssyni fjßraflamanni Ý nř˙tkominni Švis÷gu, sem Bj÷rn Jˇn Bragason skrß­i eftir honum: äEinum manni tˇkst ■ˇ a­ leika ß okkur og sřndi me­ ■vÝ äsnilliô sÝna. Hannes Hˇlmsteinn Gissurarson, stjˇrnmßlafrŠ­iprˇfessor, kom til fundar vi­ okkur Orra Hauksson, framkvŠmdastjˇra SI, og kynnti fyrir okkur verkefni sem hann nefndi äGrŠna hagkerfi­ô. Ůa­ snerist um a­ gera stutta kvikmynd um umhverfisvŠna atvinnustarfsemi ß ═slandi. ═ fljˇtu brag­i virtist ■etta hafa yfir sÚr jßkvŠ­an svip fyrir atvinnulÝfi­ ■annig a­ vi­ Orri fÚllumst ß a­ SI styddi ■essa framkvŠmd um eina milljˇn krˇna. Nokkrum d÷gum sÝ­ar sat Úg fund Ý framkvŠmdastjˇrn SA. Ůß segir Vilhjßlmur Egilsson okkur frß ■vÝ a­ hann hafi fallist ß a­ sty­ja verkefni Hannesar Hˇlmsteins um eina milljˇn krˇna. ╔g hr÷kk ■ß vi­ og sag­i a­ hann hef­i fengi­ eina milljˇn frß Samt÷kum i­na­arins og Úg hef­i haldi­ a­ ■a­ vŠri nŠgilegt. Ůß hrˇpa­i Fri­rik ArngrÝmsson, framkvŠmdastjˇri L═┌: äAndskotinn, hann kom lÝka vi­ hjß okkur og nß­i milljˇn af L═┌ me­ sleipri s÷lumennsku!ô ╔g hef engar spurnir haft af ■essari fyrirhugu­u kvikmynd.ô

Sagan er skemmtileg, en eins og stundum gerist um gˇ­ar s÷gur, er h˙n ekki s÷nn. ═ ßrslok 2009 sneri Úg mÚr til Fri­riks ArngrÝmssonar, framkvŠmdastjˇra L═┌ (Landssambands Ýslenskra ˙tvegsmanna), me­ hugmynd um samstarfsverkefni undir heitinu äUmhverfisvernd, eignarÚttindi og au­lindanřtinguô. Var erindi­, a­ L═U a­sto­a­i vi­ verkefni­. Fri­rik leist vel ß, en taldi ■urfa atbeina annarra atvinnurekendasamtaka, SI (Samtaka i­na­arins) og SA (Samtaka atvinnulÝfsins). ┴tti Úg ■ß fund um mßli­ me­ Helga Magn˙ssyni, formanni SI, og Jˇni Steindˇri Valdimarssyni, framkvŠmdastjˇra SI. Tˇku ■eir mÚr hi­ besta, og ßkva­ SI a­ taka ■ßtt Ý verkefninu. SA var­ einnig a­ili a­ verkefninu, en reiddi af h÷ndum talsvert minna fÚ, enda var ■ßverandi framkvŠmdastjˇri SA, minn gˇ­i vinur Vilhjßlmur Egilsson, lÝtt ˙tbŠr ß fÚ. Er verkefninu rŠkilega lřst Ý skriflegum greinarger­um, sem Úg sendi til ■essara samstarfsa­ila. ┴tti ■a­ a­ felast Ý ritger­um mÝnum, mßlstofum, rß­stefnum, ekki sÝst al■jˇ­legum, og bˇk eftir mig um ägrŠnan kapÝtalismaô. ╔g tˇk fram, a­ Úg myndi reyna a­ taka upp erindi ß rß­stefnum og vinna ˙r ■eim og ÷­ru efni heimildamynd, en au­vita­ a­ ■vÝ gefnu, a­ nŠgt fÚ fengist til framlei­slu og slÝk mynd yr­i tekin til sřningar Ý sjˇnvarpi. SI lag­i fram fÚ til verkefnisins ßrin 2010 og 2011. Eins og segir Ý verklřsingu rann ekkert af ■essu fÚ Ý minn vasa, heldur var ■a­ nota­ Ý sÚrfrŠ­i■jˇnustu, t÷lvuvinnslu, fer­akostna­ og anna­ slÝkt og ■Štti ekki miki­.

VŠri sagan hins vegar s÷nn, ■ß hef­i Helgi Magn˙sson heldur betur sami­ af sÚr fyrir h÷nd SI og lßti­ mig leika ß sig. Hefur hann ■ˇ ˇsjaldan gorta­ af ■vÝ og ■a­ jafnvel allsgß­ur, a­ hann sÚ einhver snjallasti samningama­ur ═slands fyrr og sÝ­ar og gŠti ŠtÝ­ hagsmuna sinna og umbjˇ­enda sinna ˙t Ý ystu Šsar. N˙ stendur hann uppi a­ eigin s÷gn sem sannkalla­ur samningaglˇpur Ý vi­skiptum vi­ mig, brag­arefinn. SÝ­an held Úg a­ vÝsu, a­ Úg ver­skuldi ekki a­ heita styrkjasnillingur, en vi­ hinu vil Úg f˙slega gangast, a­ Úg er styrkjama­ur: ╔g hef hßtt Ý hßlfa ÷ld lagt mig fram um a­ styrkja ■au ver­mŠti, sem ═slendingum hafa duga­ best Ý har­ri lÝfsbarßttu ß hrjˇstrugri eyju langt ˙ti ß Ballarhafi. S÷gnin a­ styrkja er mÝn s÷gn. Til dŠmis skrifa­i Úg heila bˇk til varnar kvˇtakerfinu, sem ■ß var a­ myndast, ■egar Al■ingi tˇk ß dagskrß endursko­un kerfisins vori­ 1990, en ■eirri endursko­un lauk me­ heildstŠ­ri l÷ggj÷f, sem reynst hefur farsŠl. ╔g bar­ist lÝka ßratugum saman fyrir auknu atvinnufrelsi, sem ger­i Helga Magn˙ssyni og m÷rgum ÷­rum kleift a­ efnast, ßn ■ess a­ grˇ­i ■eirra yr­i annarra tap. Best kom Ý ljˇs Ý ■vÝ efnahagslega fßrvi­ri, sem geisa­i um allan heim ßrin 2007ľ2009 og kom illa ni­ur ß ═slendingum, hversu traustar undirst÷­ur h÷f­u veri­ lag­ar me­ umbˇtum Ý frjßlsrŠ­isßtt 1991ľ2004, sem Úg ßtti vonandi einhvern ■ßtt Ý a­ mˇta. Vi­ vorum ■eirra vegna fljˇt a­ rÚtta okkur vi­.

Hvernig var verkefni­ af hendi leyst?

Gamansaga Helga Magn˙ssonar veitir mÚr ■ˇ tŠkifŠri til a­ fara a­eins yfir, hvernig ■vÝ verkefni var sinnt, sem SI, L═┌ og SA ßttu a­ild a­ ß sÝnum tÝma og hˇfst ßri­ 2011:

  • ═ XI. bindi Rannsˇkna Ý fÚlagsvÝsindum 2010 skrifa­i Úg um, hvort eigendur au­lindar sk÷pu­u ekki ar­.
  • ═ 1. hefti 7. ßrg. Ůjˇ­mßla 2011 skrifa­i Úg um ■okkafull risadřr (charismatic megafauna) Ý ljˇsi frŠgrar smßs÷gu Georges Orwells um, ■egar hann skaut fÝlinn.
  • ═ 2. hefti 7. ßrg. Ůjˇ­mßla 2011 skrifa­i Úg undir fyrirs÷gninni äRaddir vorsins fagnaô um hrakspßr umhverfis÷fgamanna og gagnstŠ­an dˇm reynslunnar.
  • ═ 9. hefti 29. ßrg. VÝsbendingar 2011 skrifa­i Úg um hagfrŠ­i rßnyrkju og hvali.
  • ═ 15. hefti 29. ßrg. VÝsbendingar 2011 skrifa­i Úg um samnřtingarb÷li­ og fÝla.
  • ═ j˙nÝ 2012 var haldin mßlstofa Ý Rio de Janeiro Ý tengslum vi­ al■jˇ­lega umhverfisrß­stefnuna Rio+20, og ■ar t÷lu­um vi­ Julian Morris, sÚrfrŠ­ingur Reason Foundation um eignarrÚtt og umhverfisvernd.
  • ═ ßg˙st 2012 flutti hinn heimskunni rith÷funduráMatt Ridley fyrirlestur Ý ReykjavÝk um endurnřjunarmßtt kapÝtalismans, en hann haf­i sami­ mets÷lubˇkina Heimur batnandi fer (The Rational Optimist).
  • ═ 2. hefti 8. ßrg. Ůjˇ­mßla 2012 skrifa­i Úg um äg÷fuga villimennô, en s˙ go­s÷gn er ein uppista­an Ý ßrˇ­ri umhverfis÷fgamanna.
  • ═ oktˇber 2012 var haldin al■jˇ­leg rß­stefna Ý ReykjavÝk um äfiskvei­ar: sjßlfbŠrar og ar­bŠrarô, og ß me­al fyrirlesara voru forst÷­uma­ur fiskvei­ideildar FAO, MatvŠla- og landb˙na­arstofnunar Sameinu­u ■jˇ­anna, sÚrfrŠ­ingur OECD, Efnahags- og samvinnustofnunarinnar, Ý fiskvei­um og sÚrfrŠ­ingur Al■jˇ­abankans um fiskvei­ar og margir frŠ­imenn, ■ar ß me­al prˇfessorarnir R÷gnvaldur Hannesson, Ůrßinn Eggertsson og Ragnar ┴rnason. Skipulag­i Úg ßsamt ÷­rum rß­stefnuna.
  • ═ oktˇber 2012 flutti Úg erindi ß rß­stefnu FÚlagsvÝsindasvi­s umápeningalykt Ý Ýslenskum sjßvar■orpum Ý ljˇsi kenninga Pigous og Coases. Kom kaflinn ˙t Ý rß­stefnuriti svi­sins.
  • ═ 3. hefti 9. ßrg. Ůjˇ­mßla 2013 sag­i Úg frßáal■jˇ­legri rß­stefnu um ■rˇunarkenningu Darwins og umhverfismßl, sem Úg sˇtti ß Galapagos-eyjum vori­ 2013.
  • oktˇber 2013 var haldin al■jˇ­leg rß­stefna Ý Hßskˇla ═slands Ý minningu ┴rna Vilhjßlmssonar, og ß me­al fyrirlesara voru einn kunnasti fiskihagfrŠ­ingur heims, prˇfessor Ralph Townsend, og prˇfessor Ragnar ┴rnason. Skipulag­i Úg rß­stefnuna.
  • ═ oktˇber 2014 gaf Almenna bˇkafÚlagi­ ˙t bˇk Matts Ridleys, Heimur batnandi fer, og sß Úg um ˙tgßfuna. Ger­i Ridley sÚr fer­ til ═slands og kynnti bˇkina ß mßlstofu 30. oktˇber 2014.
  • ═ oktˇber 2014 var haldin mßlstofa um au­lindaskatt og au­leg­arskatt, ■ar sem vi­ prˇfessorarnir Corbett Grainger og Ragnar ┴rnason fluttum erindi.
  • ═ oktˇber 2015 var haldin al■jˇ­leg rß­stefna Ý Hßskˇla ═slands um frŠ­ileg verk prˇfessors R÷gnvalds Hannessonar, ■ar ß me­al um bˇkina Ecofundamentalism. R÷gnvaldur flutti inngangsfyrirlestur, en Julian Morris og prˇfessor Bengt Kristr÷m brug­ust vi­. Skipulag­i Úg rß­stefnuna.
  • ┴ri­ 2015 gaf Hßskˇla˙tgßfan ˙t eftir mig bˇkina The Icelandic Fisheries: Sustainable and Profitable. Ůar er rŠtt almennt um skynsamlega og rÚttlßta au­lindanřtingu, en sÝ­an sÚrstaklega um skipan fiskvei­a ß ═slandsmi­um. Er h˙n a­gengileg ß Netinu.
  • ═ framhaldi af ˙tkomu bˇkarinnar flutti Úg ■rjß fyrirlestra ßri­ 2016 um umhverfisvernd og skipan fiskvei­a: hjß Landssambandi per˙vÝskra ˙tvegsmanna Ý Lima 21. jan˙ar, hjß atvinnumßlarß­uneyti Per˙ Ý Lima 26. jan˙ar og ß mßlstofu IEA Ý Flˇrens 8. september.
  • ═ ßg˙st 2016 var haldin al■jˇ­leg rß­stefna Ý Hßskˇla ═slands um sjˇnarmi­ vi­ upphaflega ˙thlutun vei­irÚttinda. T÷lu­u ■ar me­al annarra prˇfessorarnir Gary Libecap, Ragnar ┴rnason og Charles Plott. Vi­ Ragnar ┴rnason skipul÷g­um rß­stefnuna.
  • ═ oktˇber 2017 gaf Almenna bˇkafÚlagi­ ˙t bˇkina Framfarir (Progress) eftir Johan Norberg, og ger­i h÷fundur sÚr fer­ til ═slands Ý ■vÝ skyni a­ kynna bˇkina sama dag. Er ■ar rŠtt um m÷rg stef Ý rannsˇknarverkefninu.
  • Ůß er komi­ a­ ■vÝ, sem mikilvŠgast er Ý ■essu verkefni: ┴ri­ 2017 kom ˙t hjß hugveitunni New Direction Ý BrŘssel rit eftir mig um grŠnan kapÝtalisma, Green Capitalism: How to Protect the Environment by Defining Private Property Rights. Var ■a­ 69 bls. Ý stˇru broti, vŠntanlega um 100 bls. Ý venjulegu bˇkarbroti. Ůar eru me­al annars kaflar um hrakspßr, mengun, regnskˇga, laxvei­ißr, beitarrÚttindi til fjalla, aflaheimildir ß ═slandsmi­um og nřtingu fÝla, nashyrninga og hvala. Kynnti Úg riti­ ß al■jˇ­legri rß­stefnu Ý BrŘssel 24. maÝ 2018, en me­al annarra fyrirlesara var hinn heimskunni heimspekingur Roger Scruton. HÚlt Úg ■ar me­al annars uppi v÷rnum fyrir makrÝlvei­ar og hvalvei­ar ═slendinga. Jafnframt birti Úg stuttar greinar Ý tÝmaritum Ý BrŘssel til kynningar efninu. Riti­ er a­gengilegt ß Netinu.

Verkefni­ teyg­i sig yfir lengra tÝmabil en Úg haf­i Ý upphafi gert rß­ fyrir, og nŠgir styrkir fengust ■vÝ mi­ur ekki til a­ gera heimildamynd um ■a­, eins og Úg haf­i vonast til. ╔g tel ■ˇ, a­ allir hluta­eigendur, SI, L═┌ og SA, megi vel vi­ una. Hef­i skrßsetjari Helga, Bj÷rn Jˇn Bragason, a­ ˇsekju mßtt bera s÷guna gˇ­u undir mig, en au­vita­ hef­i ■ß komi­ Ý ljˇs, a­ h˙n var ˇs÷nn. Ef menn vilja vera sagnamenn frekar en sagnaritarar, ■ß hafa ■eir vitaskuld ■a­, sem best hljˇmar, ekki hitt, sem sannara reynist.

═ anna­ sinn Ý uppslßttarfrÚtt

Screen Shot 2019-03-22 at 20.52.10Netriti­ Visir.is birti uppslßttarfrÚtt um ■essa s÷gu Helga Magn˙ssonar ßn ■ess a­ leita til mÝn um sannleiksgildi hennar. Svo einkennilega vill til, a­ ■etta er Ý anna­ skipti­, sem Úg rata Ý fj÷lmi­la vegna Helga. ┴ri­ 1986 h÷f­u nokkrir forsvarsmenn Hafskips, sem or­i­ haf­i gjald■rota ßri­ ß­ur, um skei­ seti­ Ý gŠsluvar­haldi, ■ar ß me­al Helgi, sem veri­ haf­i endursko­andi fÚlagsins. ╔g haf­i skrifa­ Ý tÝmarit: äStjˇrnendur e­a eigendur gjald■rota fyrirtŠkja eru stundum fˇrnarl÷mb utana­komandi a­stŠ­na, sem ■eir hafa ekki sÚ­ fyrir e­a valdi­ neinu um. ╔g hef til dŠmis grun um ■a­, ßn ■ess a­ Úg ■ekki mßlav÷xtu nßkvŠmlega, a­ stjˇrnendur Hafskips hafi veri­ ˇheppnir, ■ˇtt ■eir hafi ugglaust lÝka veri­ ˇgŠtnir.ô Ůessi varfŠrnislegu or­ ■ˇttu slÝk ˇsvinna, a­ Al■ř­ubla­i­ slˇ ■eim upp ß forsÝ­u bla­s, sem dreift var Ý hvert h˙s Ý ReykjavÝk fyrir borgarstjˇrnarkosningarnar ■ß um vori­. Ătla­i Al■ř­uflokkurinn Ý kosningabarßttunni a­ gera sÚr mat ˙r Hafskipsmßlinu, ■ˇtt hann hef­i a­ vÝsu ekki erindi sem erfi­i. En ß sama hßtt og Úg mŠlti fyrir frelsi Helga og annarra athafnamanna til a­ grŠ­a, svo framarlega sem ■eir gangi ekki ß rÚtt annarra, bar­ist Úg einmitt fyrir rÚtti hans til e­lilegrar mßlsme­fer­ar. ╔g tel, a­ forsvarsmenn Hafskips hafi ekki noti­ ■essa rÚttar og fj÷lmi­lar og rannsˇknara­ilar fari­ offari gegn ■eim, enda voru ■eir a­ lokum sřkna­ir af ÷llum alvarlegustu ßkŠrunum ß hendur ■eim. ╔g var vori­ 1986 hins vegar nßnast einn um a­ verja ■ß opinberlega og kippti mÚr ekki upp vi­ ■a­, enda fer Úg eftir or­um hinnar helgu bˇkar: äŮ˙ skalt ekki fylgja fj÷ldanum til illra verka.ô Eflaust hefur Helgi gegnt endursko­andaskyldum sÝnum af samviskusemi Ý Hafskipsmßlinu og veri­ ■ar haf­ur fyrir rangri r÷k, eins og Úg gat mÚr ■ß til um. En Ý mÝnu mßli vir­ist hann helst hafa sko­a­ endur eins og ■Šr, sem ßttu a­ hafa trÝtla­ nokkra hringi Ý kringum h˙s Ëlafs ß Oddhˇli og hvergi voru til nema Ý gamans÷gum.

(Ůeir Fri­rik ArngrÝmsson, Vilhjßlmur Egilsson og Orri Hauksson hafa allir sta­fest frßs÷gn mÝna, a­ ■vÝ er snřr a­ ■eim, en Jˇn Steindˇr Valdimarsson svara­i ekki skilabo­um.)

[Grein Ý Morgunbla­inu 21. mars 2019. Myndin er ˙r ˙tgßfuhˇfi Helga, og ■ar er me­ honum annar fjßraflama­ur, Jˇn Ëlafsson.]


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband