Žokkafull risadżr

Ķ fręgri smįsögu lżsir George Orwell žvķ žegar hann var lögreglužjónn ķ bresku nżlendunni Bśrma og neyddist til aš skjóta fķl sem hafši trošiš nišur bambuskofa, velt um sorpvagni og drepiš mann. Birtist hśn į ķslensku ķ Raušum pennum 1938 og ķ annarri žżšingu ķ greinasafninu Stjórnmįlum og bókmenntum 2009. Sögumašur hugsar meš sjįlfum sér: „Žaš er einhvern veginn erfišara aš fį sig til aš drepa stór dżr.“

Stór dżr eins og fķlar og hvalir hafa einmitt hlotiš sérstakt nafn į ensku, „charismatic megafauna“ eša žokkafull risadżr. Viršast žau hafa miklu meira ašdrįttarafl į fólk en lķtil dżr eins og flugur eša rottur. Żmis nįttśruverndarsamtök berjast fyrir žvķ aš alfriša žokkafull risadżr og vilja til dęmis haršbanna sölu fķlabeins og hvalkjöts.

Žau rök eru fęrš fyrir frišun aš žessi žokkafullu risadżr séu ķ śtrżmingarhęttu. En žótt sumir stofnar hvala og fķla séu ķ śtrżmingarhęttu eru ašrir žaš ekki, til dęmis hvalastofnarnir tveir į Ķslandsmišum, langreyšur og hrefna. Telja sjįvarlķffręšingar aš žeir éti įrlega sex milljónir tonna af margvķslegu sjįvarmeti į mešan viš Ķslendingar löndum eitthvaš um einni milljón tonna af fiski. Frišunarsinnar halda žvķ fram aš hér rekist hinn žurftafreki mašur į óspjallaša nįttśruna. En žaš er misskilningur. Hér rekast į tveir hópar manna. Annar vill friša hvali en lįta Ķslendinga fęša žį. Hinn vill nżta hvali og vernda um leiš meš žvķ aš halda nżtingunni innan sjįlfbęrnismarka.

Svipaš er aš segja um fķla. Fķlar valda margvķslegum usla ķ heimahögum sķnum og fįtęku fólki er žar freisting aš fella žį og selja fķlabeiniš, jafnvel žótt žaš hętti til žess lķfinu. Žótt sumir fķlastofnar ķ Afrķku séu sterkir eru ašrir žvķ veikir. Til žess aš vernda žessa stofna vęri skynsamlegast aš leyfa sölu fķlabeins en veita fólki į heimaslóšum fķlanna eignarrétt į skepnunum. Hinir nżju eigendur myndu žį gęta žeirra žvķ aš žaš vęri žeirra eigin hagur. Meš einu pennastriki myndu veišižjófar breytast ķ veišiverši.

Vissulega ętti aš vernda žokkafull risadżr. En verndun krefst verndara. Ég ręši frekar muninn į verndun og frišun ķ nżśtkomnu riti, Green Capitalism eša gręnum kapķtalisma.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 12. maķ 2018.)


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband