Koestler og tilvistarspekingarnir

koestler_1317978.jpgĮhorfendur kvikmynda hafa gaman af Forrest Gump, sem virtist hafa veriš alls stašar nįlęgt, žegar eitthvaš bar til tķšinda į tuttugustu öld. Sama hugmynd er aš baki sögunni af Allan Karlsson, sem skreiš śt um glugga į hundraš įra afmęlinu.

Stundum slęr žó veruleikinn listinni viš. Ensk-ungverski rithöfundurinn Arthur Koestler var išulega nįlęgur ķ įtökum og umręšum į tuttugustu öld. Móšir hans var ķ mešferš hjį Sigmund Freud. Hann var gyšingur og mįlkunnugur öllum helstu forystumönnum sķonista. Į mešan hann var kommśnisti feršašist hann um Rįšstjórnarrķkin meš bandarķska skįldinu Langston Hughes. Ķ mišju borgarastrķšinu spęnska skemmti hann sér meš breska skįldinu (og Ķslandsvininum) W.H. Auden ķ Valencia, en lenti sķšan ķ dżflissu Francos. Hann var ašstošarmašur žżska įróšursmeistarans Willis Münzenbergs, sem margir ķslenskir kommśnistar žekktu. Ungur aš įrum snęddi Koestler eitt sinn hįdegisverš meš Tómasi Mann, og sķšar fékk hann sér ķ staupinu meš Dylan Thomas og varš einkavinur Georges Orwells.

Skįldsaga Koestlers, Myrkur um mišjan dag, kom śt į frönsku 1945 og įtti žįtt ķ ósigri franskra kommśnista ķ kosningum 1946. Um žęr mundir dvaldist Koestler oft ķ Parķs og umgekkst tilvistarspekingana Simone de Beauvoir, Jean-Paul Sartre og Albert Camus. Ef skilgreina į tilvistarspeki stuttlega, žį er hśn sś skošun, aš lķfiš sé tilgangslaust, en menn gęši žaš tilgangi meš geršum sķnum. Koestler deildi hart viš Beauvoir og Sartre um kommśnisma. Žótt žau geršu sér grein fyrir żmsum göllum kommśnismans höfšu žau óbeit į kapķtalisma, einkum hinum bandarķska. Koestler var annįlašur kvennamašur, og tókst honum eitt sinn aš sęnga hjį Beauvoir, sem annars var oftast förunautur Sartres. „Ég var drukkin, og žetta geršist ašeins einu sinni,“ sagši Beauvoir sķšar. Koestler samdi betur viš Camus, sem ašhylltist eins og hann efahyggju. Engum skugga brį į, žótt Camus og kona Koestlers, Mamaine Paget, ęttu um skeiš vingott. En žegar kalda strķšiš hófst vildu žau Sartre og Beauvoir ekki lengur umgangast Koestler og Camus. Žau reyndu aš gęša lķf sitt žeim tilgangi aš sęra burt kapķtalismann, en mistókst, sem betur fer.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 30. desember 2017.)


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband