Bˇkabrennur

bundesarchiv_bild_102-14597_berlin_opernplatz_bu_776_cherverbrennung.jpgHinn 10. maÝ 1933 hÚldu nasistast˙dentar bˇkabrennu Ý mi­borg BerlÝnar, og er ljˇsmyndir af ■eim illrŠmda vi­bur­i vÝ­a a­ finna Ý ritum um Ůri­ja rÝki­. En bˇkum mß tortÝma me­ fleiru en ■vÝ a­ brenna ■Šr, og ungir ■jˇ­ernissˇsÝalistar voru alls ekki einir um a­ kjˇsa frekar a­ ey­a bˇkum en svara ■eim efnislega. George Orwell ßtti Ý erfi­leikum me­ a­ fß ˙tgefanda a­ DřrabŠ (Animal Farm), ■vÝ a­ breskir rß­amenn vildu ekki styggja StalÝn, sem n˙ var or­inn bandama­ur ■eirra gegn Hitler. BandarÝskir vinstri menn reyndu a­ hindra, a­ Lei­in til ßnau­ar (Road to Serfdom) eftir Friedrich A. Hayek kŠmi ˙t Ý BandarÝkjunum.

Eins konar bˇkabrennur ßttu sÚr jafnvel sta­ ß hinum fri­sŠlu Nor­url÷ndum. A­ kr÷fu Nasista-Ůřskalands lag­i Hermann Jˇnasson dˇmsmßlarß­herra hausti­ 1939 hald ß allt upplag bˇkarinnar ═ fangab˙­um eftir Wolfgang Langhoff, en ■ar sag­i frß vist h÷fundar Ý dřflissu nasista. Eftir ˇsigur fyrir R˙ssum 1944 ur­u Finnar a­ fjarlŠgja ˙r opinberum bˇkas÷fnum řmsar bŠkur, sem rß­stjˇrninni voru ekki ■ˇknanlegar, ■ar ß me­al Ůjˇnusta, ■rŠlkun, flˇtti eftir Aatami Kuortti, sem kom ˙t ß Ýslensku 1938 og Úg sß um a­ endur˙tgefa ß sÝ­asta ßri, en ■ar sag­i frß vist h÷fundar Ý ■rŠlakistu komm˙nista.

╔g rakst nřlega ß ■ri­ja norrŠna dŠmi­. ┴ri­ 1951 kom ˙t Ý SvÝ■jˇ­ bˇkin Vinnu■rŠll undir rß­stjˇrn (Jag jobbade i Sovjet) eftir Ragnar Rudfalk. H÷fundurinn, ungur skˇgarh÷ggsma­ur, haf­i Štla­ a­ ganga til li­s vi­ her Nor­manna ßsamt norskum vini sÝnum, og h÷f­u ■eir fari­ yfir r˙ssnesku landamŠrin nßlŠgt M˙rmansk. Ůeim var ekki leyft a­ halda ßfram fer­inni, heldur var ■eim varpa­ Ý ■rŠlkunarb˙­ir, ■ar sem hinn norski f÷runautur lÚst ˙r vosb˙­. Rudfalk ■rauka­i, og eftir vistina var hann dŠmdur Ý ˙tleg­, en fÚkk loks a­ sn˙a heim a­ tilhlutan sŠnskra yfirvalda. Bˇkin kom ˙t Ý 24 ■˙sund eint÷kum og var ■řdd ß d÷nsku og norsku, auk ■ess sem kaflar birtust ˙r henni Ý VÝsi 1952. En svo undarlega vill til, a­ bˇkin var­ fljˇtlega ˇfßanleg, og ekkert var um hana rŠtt Ý SvÝ■jˇ­. SŠnska jafna­armannastjˇrnin vildi fara gŠtilega gagnvart valdsm÷nnum Ý Moskvu og sß lÝklega um, a­ upplagi­ hyrfi ■egjandi og hljˇ­alaust. Til ■ess a­ ey­a bˇkum ■arf ekki alltaf a­ brenna ■Šr.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 6. jan˙ar 2018.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband