Hamingjus÷m og umbur­arlynd

SÝ­ustu misserin hafa tveir vinstri sinna­ir prˇfessorar, Stefßn Ëlafsson og Ůorvaldur Gylfason, mßla­ hÚr skrattann ß vegginn. Stefßn kva­ rÝkisstjˇrnina hafa auki­ ˇj÷fnu­ hra­ar en herforingjastjˇrn Pinochets Ý Chile. Ůorvaldur lÝkti DavÝ­ Oddssyni vi­ Kim Il Sung Ý Nor­ur-Kˇreu. Ůeir Stefßn og Ůorvaldur feta Ý fˇtspor Jˇns GrunnvÝkings, sem skrifa­i snemma ß ßtjßndu ÷ld, a­ ═sland mŠtti äraunar kallast einslags hr˙gald af grjˇti, me­ grasgeirum frß sjˇ upp eftir skora­ô, og sag­i sÝ­an: äLandslř­ur ˇrˇasamur me­ ˇ■okkamßl og ey­ir sjßlfum sÚr; yfri­ ˇsam■ykkt og sundurlynt fˇlk, ßgjarnt lÝka, ˇhreinlynt og illa ge­ja­. Ůeir gˇ­u menn eru miklu fŠrri og fß engu rß­i­.ô

LÝklega telja ■eir Stefßn og Ůorvaldur sig til ■eirra gˇ­u manna, sem engu fßi rß­i­. En al■jˇ­legar mŠlingar ganga ■vert ß ßrˇ­ur ■essara tveggja GrunnvÝkinga okkar daga. SamkvŠmt vÝ­tŠkri rannsˇkn hagstofu Evrˇpusambandsins, sem birtist Ý febr˙arbyrjun 2007 og sko­a mß ß heimasÝ­u Hagstofu ═slands, er fßtŠkt (■egar h˙n er skilgreind vi­ lßgtekjum÷rk) einna minnst Ý heimi ß ═slandi. Tekjuskipting er lÝka tilt÷lulega j÷fn hÚr. ═ Evrˇpu er h˙n a­eins jafnari Ý SlˇvenÝu, Danm÷rku og SvÝ■jˇ­, en ˇjafnari Ý 27 l÷ndum. Kj÷r fßtŠks fˇlks eru au­vita­ samkvŠmt skilgreiningu aldrei gˇ­, en ˇhŠtt er a­ fullyr­a, a­ ■au eru ˇvÝ­a skßrri en ß ═slandi.

Vi­ erum lÝka til fyrirmyndar um ■a­, a­ vi­ sameinum vistvŠnan atvinnurekstur og ar­saman. ┴ sama tÝma og ˙tger­arfyrirtŠki Ý flestum ÷­rum l÷ndum ■urfa mikla opinbera styrki, er afkoma slÝkra fyrirtŠkja bŠrileg hÚr. Kvˇtakerfi­ er ekki fullkomi­, en ■a­ er skßrsta kerfi­, sem fundist hefur til a­ takmarka a­gang a­ takmarka­ri au­lind. Meginkosturinn vi­ ■a­ er, a­ ˙tger­armenn hafa beina hagsmuni af ■vÝ a­ nřta au­lindina skynsamlega. ┴ sama tÝma og a­rar ■jˇ­ir brenna olÝu og kolum til a­ hita upp h˙s og brŠ­a ßl og losa ■annig stˇrkostlegt magn af koltvÝsřringi ˙t Ý andr˙mslofti­, ÷flum vi­ hita og raforku me­ gufu- og vatnsaflsvirkjunum. Ůannig leggjum vi­ miki­ af m÷rkum til a­ minnka mengun Ý heiminum.

═ al■jˇ­legri mŠlingu, sem tveir hagfrŠ­iprˇfessorar, annar Ý ┴stralÝu, hinn Ý BandarÝkjunum, ger­u ßri­ 2005, kom enn fremur Ý ljˇs, a­ ═slendingar voru hamingjasamasta ■jˇ­ Vesturlanda. HagfrŠ­ingarnir mŠldu řmsa ■Štti, sem vanmetnir eru Ý hagt÷lum, svo sem lÝfslÝkur, heilsufar og menntunarstig. Ůessar ni­urst÷­ur um a­stŠ­ur eru svipa­ar og komist hefur veri­ a­ Ý al■jˇ­legum vi­horfsk÷nnunum. ═ vÝ­tŠkum rannsˇknum hollenska fÚlagsfrŠ­iprˇfessorsins Ruut Veenhoven hafa ═slendingar jafnan reynst vera ein hamingjasamasta ■jˇ­ Ý heimi. ═ k÷nnunum FÚlagsvÝsindastofnunar Hßskˇla ═slands og Gallups hafa fengist svipa­ar ni­urst÷­ur. Breski sßlfrŠ­iprˇfessorinn Adrian White reyndi 2006 a­ vinna ˙r řmsum k÷nnunum annarra, og telur hann ═slendinga fjˇr­u hamingjus÷mustu ■jˇ­ Ý heimi.

Hvers vegna eru ═slendingar hamingjusamir? ═ fyrsta lagi mŠlast fßmennar ■jˇ­ir jafnan hamingjusamari en fj÷lmennar, me­al annars vegna ■ess a­ menn lenda ■ar sjaldnar utangar­s, fj÷lskyldu- og vinatengsl eru sterk. ═ ÷­ru lagi eru lÝfslÝkur hÚr miklar og heilsufar gott. Ůri­ja ßstŠ­an er, a­ hagsŠld er mikil ß ═slandi og tŠkifŠri til a­ komast ˙t ˙r fßtŠkt m÷rg. äŮvÝ er stundum haldi­ fram, a­ kapÝtalismi geri fˇlk ˇhamingjusamt,ô segir White. äEn ■egar fˇlk er spurt, hvort ■a­ sÚ hamingjusamt, svarar ■a­ frekar jßtandi, ef ■a­ nřtur gˇ­ra lÝfskjara og a­gangs a­ heilsugŠslu og skˇlag÷ngu.ô Hann bŠtir vi­, a­ řmis ßhyggjuefni vestrŠnna n˙tÝmamanna vir­ist blikna Ý samanbur­i vi­ skortinn vÝ­a, til dŠmis Ý R˙sslandi, KÝnaveldi og Indlandi, svo a­ ekki sÚ minnst ß ÷rsnau­ AfrÝkul÷nd.á á

SamkvŠmt nřbirtri k÷nnun Hßskˇlans Ý Belfast eru ═slendingar lÝka Ý hˇpi umbur­arlyndustu ■jˇ­a. SvÝar voru einir umbur­arlyndari gagnvart minnihutahˇpum, en fast ß hŠla okkar fylgja Danir og Kanadamenn. Ůrßtt fyrir n÷ldur ■eirra GrunnvÝkinga hefur aldrei veri­ betra a­ b˙a ß ═slandi. Vonandi tekur fˇlk ekki mark ß ■eim, enda vŠri ■ß hŠtta ß, a­ gamli ■řski spßdˇmurinn rŠttist: Ef skrattinn er mßla­ur ß vegginn, ■ß kemur hann.

FrÚttabla­i­ 2. mars 2007á


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband