Gamansemi Grundtvigs um ═slendinga

standard_N-f-s-grundtvig-portrŠt.v1Einn merkasti Dani allra tÝma var Nikolaj F. S. Grundtvig, prestur, sßlmaskßld, fornfrŠ­ingur, ■ř­andi, skˇlama­ur, stjˇrnmßlakappi og ■jˇ­mßlafr÷mu­ur. Hann lag­i lÝklega mest allra af m÷rkum vi­ a­ skilgreina og jafnvel skapa danska ■jˇ­arsßl, en tvŠr g÷fugustu birtingarmyndir hennar voru, ■egar ÷ll danska ■jˇ­in tˇk h÷ndum saman ßri­ 1943 um a­ bjarga d÷nskum Gy­ingum undan hrammi nasista og ■egar Danir skilu­u ßri­ 1971 og lengi eftir ■a­ ═slendingum fornum handritum, sem ■eir h÷f­u ■ˇ fengi­ l÷glega.

┴ d÷gum Grundtvigs var SlÚsvÝkurmßli­ eitt erfi­asta ˙rlausnarefni Dana. Konungur Dana var jafnframt hertogi SlÚsvÝkur og Holtsetalands. Holtsetaland var Ý ■řska rÝkjasambandinu, en SlÚsvÝk ekki. Holtsetaland var al■řskt, en um helmingur SlÚsvÝkurb˙a tala­i d÷nsku og hinn helmingurinn ■řsku. Palmerston lßvar­ur, forsŠtisrß­herra Breta, andvarpa­i, ■egar minnst var ß SlÚsvÝkurmßli­: „Ůa­ eru ekki nema ■rÝr menn, sem hafa skili­ ■a­, Albert drottningarma­ur, sem er lßtinn, ■řskur prˇfessor, sem gekk sÝ­an af vitinu, og Úg, og Úg hef gleymt ÷llu um hana.“ Grundtvig vildi leysa mßli­ me­ ■vÝ a­ skipta SlÚsvÝk eftir vilja Ýb˙anna, en fÚkk drŠmar undirtektir landa sinna, sem vildu ˇ­f˙sir innlima SlÚsvÝk alla, lÝka svŠ­i ■řskumŠlandi manna. Eitt sinn sag­i Grundtvig ■ˇ Ý gamni vi­ prˇfessor Carsten Hauch: „VŠri ekki rß­ a­ flytja SlÚsvÝkinga til ═slands og ═slendinga til SlÚsvÝkur? Ůß yr­i langt Ý ■a­, a­ ═slendingarnir yr­u fyrir ■řskum ßhrifum, og ■eir gŠtu or­i­ traustir landamŠraver­ir.“

Au­vita­ sag­i Grundtvig ■etta Ý gamni. SlÚsvÝkurmßlinu lauk Ý bili ßri­ 1864 me­ ■vÝ, a­ Pr˙ssar og bandamenn ■eirra l÷g­u undir sig SlÚsvÝk og Holtsetaland eftir blˇ­uga bardaga vi­ Dani. (Um ■etta hafa veri­ ger­ir ßhrifamiklir sjˇnvarps■Šttir undir nafninu 1864.) En raunar leystist mßli­ a­ lokum eins og Grundtvig vildi, ■egar Ýb˙ar Nor­ur-SlÚsvÝkur greiddu atkvŠ­i um ■a­ ßri­ 1920, hvort ■eir yr­u Ý Danm÷rku e­a Ůřskalandi, og v÷ldu hinir d÷nskumŠlandi SlÚsvÝkingar Danm÷rku, svo a­ landamŠrin fŠr­ust fri­samlega su­ur ß bˇginn.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 26. ßg˙st 2023.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband