Hreyfing og flokkur ■jˇ­ernissinna

Nazi-march-Reykjavik-IcelandSagnfrŠ­ingarnir Ragnhei­ur Kristjßnsdˇttir og Pontus Jńrvstad draga upp ranga mynd af fasisma ß ═slandi Ý framlagi til bˇkarinnar Anti-Fascism in the Nordic Countries, sem kom ˙t hjß Routledge ßri­ 2019. Ůau tala Ý fyrsta lagi um nasisma, ekki fasisma, en Ý ■ßgu efnislegrar umrŠ­u er e­lilegast a­ hafa or­i­ „nasisma“ a­eins um hi­ ■řska afbrig­i fasismans.

═ ÷­ru lagi segja ■au Ragnhei­ur og Pontus, a­ Ůjˇ­ernishreyfing ═slendinga, sem stofnu­ var vori­ 1933, hafi veri­ fasistaflokkur. En ┴sgeir Gu­mundsson sagnfrŠ­ingur, sem rannsaka­ hefur ■essa s÷gu manna mest, segir rÚttilega Ý S÷gu 1976, a­ Ůjˇ­ernishreyfingin hafi ekki veri­ hreinrŠkta­ur fasistaflokkur, heldur sambland Ýhalds- og fasistaflokks.

═ ■ri­ja lagi klofna­i einmitt Ůjˇ­ernishreyfingin fyrir bŠjarstjˇrnarkosningar Ý ReykjavÝk Ý jan˙ar 1934. Margir fÚlagar hennar t÷ldu SjßlfstŠ­isflokkinn skßrri kost en vinstri flokkana, og tˇku tveir ■eirra sŠti ß lista flokksins. Vi­ ■a­ vildu hinir eiginlegu fasistar Ý Ůjˇ­ernishreyfingunni ekki sŠtta sig og stofnu­u Flokk ■jˇ­ernissinna, sem bau­ fram Ý bŠjarstjˇrnarkosningum 1934 og 1938 og Ý al■ingiskosningum 1934 og 1937, en hlaut sßralÝti­ fylgi.

Ůjˇ­ernishreyfingin var leyst upp vori­ 1934, enda haf­i h˙n frekar veri­ mßlfundafÚlag en stjˇrnmßlaflokkur. Hins vegar mß vissulega telja Flokk ■jˇ­ernissinna fasistaflokk, ■ˇtt stŠkur andkomm˙nismi sameina­i a­allega fÚlagana. En ■au Ragnhei­ur og Pontus horfa fram hjß ■vÝ a­alatri­i, a­ Flokkur ■jˇ­ernissinna var stofna­ur Ý andst÷­u vi­ SjßlfstŠ­isflokkinn. Spaugilegt dŠmi um vi­leitni ■eirra til a­ spyr­a SjßlfstŠ­isflokkinn saman vi­ ■ennan fylgislitla fasistaflokk er, ■egar ■au nefna, a­ fyrsti forma­ur verkamannafÚlags sjßlfstŠ­ismanna, Ë­ins, hafi ß­ur veri­ Ý Flokki ■jˇ­ernissinna. Ůau vita lÝklega ekki, a­ ■essi ma­ur, Sigur­ur Halldˇrsson, haf­i enn ß­ur veri­ Ý komm˙nistaflokknum!

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 26. j˙nÝ 2021.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband