Kristjßn X. og ═slendingar

Christian_X_-_Peter_Elfelt═ ßrslok 2018 kom ˙t bˇk Ý Danm÷rku, Christian X og Island, en h˙n hefur a­ geyma dagbˇkarfŠrslur og athugasemdir Kristjßns X. um ═sland, en ■Šr fŠr­i konungur til sÚrstakrar bˇkar, og sß prˇfessor Knud V. J. Jespersen um ˙tgßfuna. Kristjßn var konungur ═slands frß 1918 fram a­ lř­veldisstofnun, ■vÝ a­ me­ sambandslagasßttmßlanum vi­ Dani var­ ═sland sjßlfstŠtt og fullvalda konungsrÝki, ■ˇtt Danir fŠru til brß­abirg­a eftir ■a­ me­ utanrÝkismßl og landhelgisgŠslu.

MÚr ■ykir bˇkin ÷ll hin merkilegasta. Konungur vir­ist hafa veri­ miklu samviskusamari og gˇ­vilja­ri ma­ur en Úg haf­i tali­, en hÚr uppi ß ═slandi naut hann takmarka­ra vinsŠlda fyrir hranalega framkomu, og eru til af henni frŠgar s÷gur. En um lei­ skil Úg betur, hvers vegna konungssambandi­ hlaut a­ slitna, ■ˇtt hvergi vŠri raunar gert rß­ fyrir ■vÝ Ý sambandslagasßttmßlanum 1918, a­ ■a­ vŠri uppsegjanlegt. Konungur var Stˇrdani eins og ■a­ var i­ulega kalla­. Hann haf­i takmarka­an ßhuga ß hinum b÷ldnu ■egnum sÝnum Ý nor­ri og skildi illa vi­leitni ■eirra til sjßlfstŠ­is. Hann var umfram allt konungur Danmerkur, ekki ═slands.

Ůetta kemur me­al annars fram Ý tveimur samt÷lum, sem Kristjßn fŠrir til bˇkar. Hi­ fyrra ßtti hann vi­ Carl Theodor Zahle, forsŠtisrß­herra Dana, 3. desember 1913. Ůeir andv÷rpu­u bß­ir yfir kr÷fuh÷rku ═slendinga, en Zahle sag­i, a­ hˇfsamir menn ■ar nyr­ra hlytu a­ vir­a samstarfsvilja Dana. ┴n Danmerkur Štti ═sland sÚr engan bakhjarl. Nor­menn vŠru ßgengir, en Bretar ßhugalausir. Zahle taldi ■a­ kaldhŠ­ni ÷rlaganna, a­ hßvŠrustu Danahatararnir kŠmu ˙r r÷­um Ýslensku st˙dentanna Ý Kaupmannah÷fn, sem noti­ hef­u rausnarlegra Gar­styrkja. Konungur var sammßla forsŠtisrß­herra sÝnum og vara­i hann vi­ a­ lßta um of undan ═slendingum.

Seinna samtali­ ßtti konungur 14. desember 1914 vi­ danskan sjˇli­sforingja, Paul Erhardt Saabye, sem gegnt haf­i her■jˇnustu vi­ strendur ═slands. Kvarta­i sjˇli­sforinginn undan Danahatri ß ═slandi. Landsmenn vŠru almennt fßfrˇ­ir. Allir lŠsu ■eir ■ˇ og kynnu ═slendingas÷gur, og ■a­ virtist ala ß ■vermˇ­sku ■eirra.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 22. maÝ 2021.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband