Villur Jóns Ólafssonar

Ég hef hér fariđ yfir ýmsar brellur, firrur, gloppur og skekkjur í verkum Jóns Ólafssonar um íslensku kommúnistahreyfinguna. Ýmsar ţjóna ţćr ţeim tilgangi ađ gera lítiđ úr ofbeldiseđli hreyfingarinnar og tengslum viđ alrćđisherrana í Mosku. En sumar villur Jóns virđast engum tilgangi ţjóna. Strax í upp­hafi bókarinnar Kćru félaga (bls. 15) segir Jón til dćmis frá för Hend­riks Ottós­sonar og Brynj­ólfs Bjarna­sonar á annađ ţing Kom­interns 1920: „Ferđa­lang­arnir ţurftu ađ fara norđur alla Sví­ţjóđ og yfir landa­mćri Nor­egs til Rúss­lands. Ţađan svo aftur suđur á bóg­inn, fyrst til Petr­ograd ţar sem ţingiđ var sett og svo austur til Moskvu.“ En sam­kvćmt frá­sögn Hend­riks, sem ástćđu­laust er ađ rengja, fóru ţeir fyrst frá Kaup­manna­höfn til Stokkhólms til ađ ná í gögn og farar­eyri hjá erind­reka Kom­interns ţar í borg. Síđan sneru ţeir aftur til Kaup­manna­hafnar og fóru međ skipum vestur og norđur Noreg til Múr­m­ansk. Var ţetta hin mesta svađ­il­för. Urđu ţeir ađ smygla sér í litlum báti norđur ađ landa­mćrum Noregs, ţví ađ ţeir höfđu ekki far­ar­leyfi ţang­ađ, og ţađan til Rúss­lands. Ţeir misstu raunar af fyrstu dögum ţings­ins í Pét­urs­garđi, ţví ađ ţađ hafđi ţá veriđ flutt til Moskvu. Komu ţeir mjög seint á ţing­iđ og eru ţess vegna ekki á skrá um ţingfulltrúa, ţótt ţeir tćkju fullan ţátt í störfum ţingsins.

Margar villur eru í sömu bók í frásögn Jóns af MÍR, Menningartengslum Íslands og Ráđstjórnarríkjanna, sem Jón kallar stundum ranglega (bls. 181 og 340) Menningarsamband. Jón segir (bls. 185) um átök í MÍR árin 1958–1960: „Ţessi átök end­uđu međ ţví ađ Krist­inn E. Andr­és­son missti ítök sín í MÍR og var bolađ út úr félaginu.“ Ţessu var ţver­öf­ugt far­iđ. Andstćđ­ingar Krist­ins misstu ítök sín í MÍR og var bolađ út úr félag­inu. Eftir ađ Sigurvin Össurarson, Adolf Pet­er­sen og fleiri menn úr Reykja­vík­ur­deild MÍR höfđu haustiđ 1958 upplýst rússneska erindreka um, ađ ţeir vissu af fjár­hags­legum stuđn­ingi Moskvumanna viđ MÍR, varđ órói í félag­inu. Beittu for­ystu­menn Sós­í­alista­flokks­ins sér fyrir ţví, ađ Reykjavíkurdeild MÍR vćri tekin úr höndum ţess­ara manna á ađal­fundi hennar 26. febr­úar 1960. Ţeim tókst ćtl­un­ar­verk sitt. Varđ Árni Böđv­ars­son for­mađur félags­deild­ar­innar í stađ Sig­ur­vins, og annar banda­mađur Krist­ins, Ţorvaldur Ţór­ar­ins­son, tók sćti í stjórn­inni. Einn ţeirra manna, sem felldir voru úr stjórn, Adolf Pet­er­sen, skrif­ađi um ţetta í blöđ. Máliđ er líka rakiđ nokkuđ í einni SÍA-skýrsl­unni, sem Jón Ólafs­son vitnar sjálfur í (Rauđa bókin (1984), bls. 126). Kristinn E. Andr­és­son og ađrir for­ystu­menn Sós­í­alista­flokks­ins réđu alla tíđ yfir sjálfum heild­ar­sam­tök­un­um, enda varđ Krist­inn for­seti MÍR á eftir Hall­dóri Laxness 1968.

(Fróđleiksmoli í Morgunblađinu 20. mars 2021.)


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband