Laxness: Lćrisveinn Einars og Brynjólfs

Oft er međ réttu talađ um mikil áhrif Halldórs Laxness á hreyfingu íslenskra kommúnista og vinstri sósíalista. Minna hefur veriđ rćtt um áhrif helstu íslensku stalínistanna á skáldiđ. Hér skal ég nefna tvö dćmi um bein áhrif Einars Olgeirssonar og Brynjólfs Bjarnasonar á Laxness.

Eftir ađ Laxness hafđi gefiđ út Sölku Völku, birti Einar greiningu í Rétti 1932 á bókinni undir heitinu „Skáld á leiđ til sósíalismans“. Kvađ hann Laxness ekki hafa náđ fullum ţroska sem öreigarithöfundur. Hann ćtti til ađ skopast ađ verkalýđsbaráttu. Hann gćti lćrt margt af skáldverkum eins og Anna proletarka (Öreigastúlkunni Önnu) eftir tékkneska rithöfundinn Ivan Olbracht. Sú bók var til í bókasöfnum og bókabúđum hér á landi í ţýskri og sćnskri ţýđingu. Laxness fór ađ ráđi Einars, ţví ađ söguţráđurinn í Atómstöđinni er tekinn beint upp úr sögu Olbrachts. Alţýđustúlka kemur úr sveit, vinnur hjá efnađri fjölskyldu og flćkist inn í stjórnmálaátök, nema hvađ í sögu Olbrachts svíkja jafnađarmenn kommúnista eftir fyrra stríđ, en í sögu Laxness er landiđ selt.

Upphafiđ ađ Gerska ćfintýrinu, ferđabók Laxness frá Rússlandi, sem kom út haustiđ 1938, hefur löngum ţótt meistaralegt. Ţar segist Laxness í fyrsta sinn á ćvinni geta skrifađ bók, sem ţýdd yrđi á allar ţjóđtungur Norđurálfu, og keypt sér fyrir ritlaunin bústađ viđ Miđjarđarhaf og Rolls Royce bíl. Hann ţyrfti ekki ađ gera annađ en skrifa ádeilu á Rússland. Ţess í stađ ćtlađi hann ađ skrifa um ţađ sannleikann. Hugmyndin ađ ţessu upphafi er bersýnilega tekin beint úr grein eftir Brynjólf Bjarnason í Ţjóđviljanum 5. mars 1937. Hefđi Laxness skrifađ níđ um stjórnarfar Stalíns, segir Brynjólfur ţar, ţá hefđu Morgunblađiđ og Alţýđublađiđ „óđar gert hann ađ dýrlingi um allar aldir. Ţá hefđu nú ekki veriđ sparađir peningarnir úr ríkissjóđi til vísinda og lista. Ţá hefđi Halldóri veriđ reist veglegt hús og voldugur minnisvarđi í lifanda lífi.“

(Fróđleiksmoli í Morgunblađinu 16. janúar 2021.)


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband