Dreifstřr­ BandarÝki

FrÚttnŠmast vi­ ˙rslit kosninganna Ý BandarÝkjunum er ef til vill, hversu langt ■au voru frß spßdˇmum allra spekinganna, sem birst hafa ß sjˇnvarpsskjßm um allan heim og endurteki­ tuggur hver frß ÷­rum. Ůegar ■etta er skrifa­, vir­ast Lř­veldissinnar (Rep˙blikanar) hafa haldi­ velli Ý Íldungadeildinni og unni­ nokkur sŠti Ý Fulltr˙adeildinni, og forsetaefni ■eirra bÝ­ur nauman ˇsigur fyrir forsetaefni Lř­rŠ­issinna (Demˇkrata). Minnihlutahˇpar hafa kosi­ Lř­veldissinna Ý meira mŠli en oftast ß­ur. Innan Lř­rŠ­isflokksins heyrast n˙ raddir um, a­ fßmenn klÝka hßvŠrra vinstri manna megi ekki rß­a ■ar fer­, en h˙n vill fella ni­ur fjßrveitingar til l÷greglunnar og stˇrhŠkka skatta ß hßtekjumenn. SlÝkir skattar lenda alltaf a­ lokum ß mi­stÚttinni, ■vÝ a­ hßtekjumennirnir, sem eru einmitt einhverjir ÷flugustu stu­ningsmenn Lř­rŠ­isflokksins, kunna ˇtal rß­ til a­ koma sÚr undan ■eim. (Tveir rÝkustu menn heims, Jeff Bezos og Carlos Slim, eiga miki­ e­a allt Ý Washington Post og New York Times, sem bŠ­i sty­ja Lř­rŠ­isflokkinn, og Twitter og Facebook veittu Lř­rŠ­isflokknum grÝmulausan stu­ning.)

Anna­ er lÝka umhugsunarefni, fßvÝslegar athugasemdir spekinganna ß skjßnum um bandarÝsk stjˇrnmßl. Ůeir vir­ast ekki vita, a­ BandarÝkin eru samband fimmtÝu rÝkja, og hvert rÝki hefur sinn hßtt ß a­ kjˇsa til forseta og Ý ÷ldungadeild og fulltr˙adeild. RÝkin kjˇsa forsetann, en ekki s˙ merkingarlausa tala, sem fŠst me­ ■vÝ a­ leggja saman fj÷lda fˇlks me­ kosningarrÚtt Ý rÝkjunum fimmtÝu. Ůess vegna var au­vita­ lÝka vi­b˙i­, a­ tafir yr­u sums sta­ar ß talningu. A­fer­irnar eru ˇlÝkar. BandarÝkin eru dreifstřrt land, ekki mi­střrt. Fullveldinu er ■ar skipt milli rÝkjanna fimmtÝu og alrÝkisins. Eins og Alexis de Tocqueville benti ß Ý sÝnu sÝgilda verki um BandarÝkin, er dreifstřringin skřringin ß ■vÝ, hversu vel heppna­ hi­ bandarÝska stjˇrnskipulag er ˇlÝkt hinu franska, sem lauk Ý byltingunni me­ ˇgnarstjˇrn og herna­areinrŠ­i. Tocqueville nefndi ekki a­eins skiptingu valdsins milli einstakra rÝkja og alrÝkisins, heldur lÝka sjßlfstŠ­i dˇmstˇla og frumkvŠ­i borgaranna Ý framfaramßlum. BandarÝskt stjˇrnskipulag er til ■ess gert a­ standast misjafna valdsmenn eins og skip eru smÝ­u­ fyrir storminn, ekki logni­. SÚ allt ■a­ rÚtt, sem andstŠ­ingar n˙verandi forseta segja um hann, ■ß er ■a­ enn ein sta­festingin ß greiningu Tocquevilles, a­ BandarÝkin skuli hafa komist bŠrilega af undir fj÷gurra ßra stjˇrn hans.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 7. nˇvember 2020.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband