Veggjakrot e­a valdh÷mlur?

FyrirsögnŮegar ß nÝunda ßratug sÝ­ustu aldar var einu sinni sem oftar rŠtt af miklum mˇ­i ß Al■ingi um, hva­ gera mŠtti fyrir ■jˇ­ina, halla­i Geir Gunnarsson, ■ingma­ur Al■ř­ubandalagsins, sÚr a­ sessunaut sÝnum og sag­i Ý lßgum hljˇ­um: „Er ekki lÝka rÚtt a­ bi­ja um sÚrstaka ve­urstofu, sem spßir a­eins gˇ­u ve­ri?“ Ůetta atvik rifja­ist upp fyrir mÚr, ■egar Úg sß Ý mi­borginni sˇ­alegt veggjakrot eftir ßkafafˇlk, sem hafna vill lř­veldisstjˇrnarskrßnni frß 1944.

Lř­veldisstjˇrnarskrßin var eins og l÷g gera rß­ fyrir samin af Al■ingi, en borin undir ■jˇ­ina Ý atkvŠ­agrei­slu hinn 23. maÝ 1944. Kj÷rsˇkn var 98%, og greiddu 98,3% atkvŠ­i me­ stjˇrnarskrßnni, en h˙n ßtti uppruna sinn Ý stjˇrnarskrß ■eirri, sem Kristjßn IX. fŠr­i ═slendingum ß ■˙sund ßra afmŠli ═slandsbygg­ar 1874. S˙ stjˇrnarskrß var ein hin frjßlslegasta Ý Nor­urßlfunni, enda Nor­url÷nd ■ß sem n˙ a­ m÷rgu leyti til fyrirmyndar um stjˇrnarfar. Stendur rÚttarrÝki­ ˇvÝ­a traustari fˇtum. Til samanbur­ar mß nefna, a­ kj÷rsˇkn var svo drŠm 2012 um uppkast veggjakrotaranna a­ stjˇrnarskrß, a­ a­eins mŠlti um ■ri­jungur atkvŠ­isbŠrra kjˇsenda me­ ■vÝ, a­ Al■ingi hef­i ■a­ til hli­sjˇnar, ef og ■egar ■a­ endursko­a­i stjˇrnarskrßna.

En til hvers eru stjˇrnarskrßr? Ůeir frŠ­imenn, sem dřpst hafa hugsa­ um ■a­ mßl, svara: Ůa­ er til a­ skilgreina, hva­a mßl ■ykja svo mikilvŠg, a­ reglum um ■au ver­i ekki breytt Ý venjulegum atkvŠ­agrei­slum. DŠmi er mßlfrelsi­. Meiri hlutinn gŠti komist Ý tÝmabundna ge­shrŠringu og vilja­ svipta ˇvinsŠlan minnihlutahˇp mßlfrelsi, en stjˇrnarskrßin bannar ■a­. Anna­ dŠmi er fri­helgi eignarrÚttarins.

Stjˇrnarskrßr eru fßor­ar, gagnor­ar og skřrar yfirlřsingar um, hvernig fara skuli me­ valdi­, svo a­ hugsanleg misnotkun ■ess bitni sem minnst ß einstaklingum. Eins og skip eru smÝ­u­ til a­ standast vond ve­ur, eru stjˇrnarskrß samdar til a­ standast misjafna valdhafa. Vi­ h÷fum ekkert a­ gera vi­ ve­urstofu, sem spßir a­eins gˇ­u ve­ri, og ■vÝ sÝ­ur h÷fum vi­ not fyrir stjˇrnarskrß, sem er ekkert anna­ en ˇskalisti um, hva­ rÝki­ eigi a­ gera fyrir borgarana, eins og veggjakrotararnir Ý mi­borginni krefjast. NŠr vŠri a­ hafa ßhyggjur af ■vÝ, hva­ rÝki­ getur gert borgurunum.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 17. oktˇber 2020.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband