Hundur Rousseaus

Svo frćgur var árekstur heimspekinganna Karls R. Poppers og Ludwigs Wittgensteins í Cambridge 25. október 1946, ađ um hann hefur veriđ skrifuđ heil bók, Eldskörungur Wittgensteins (Wittgenstein’s Poker), sem ég hef minnst hér á. Sömu höfundar, David Edmonds og John Eidinow, hafa skrifađ bók um annan frćgan árekstur, ađ ţessu sinni milli Rousseaus og Humes. Heitir hún Hundur Rousseaus (Rousseau’s Dog).

Ţótt sumir teldu Jean-Jacques Rousseau vitring, má efast um ţađ, en hitt er rétt, ađ hann var sérvitringur. Hann skrifađi bók um uppeldismál, en sendi ţau fimm börn, sem hann gat međ lagskonu sinni, á munađarleysingjahćli. Hann kom undantekningarlaust illa fram viđ ţá, sem veittu honum ađstođ í margvíslegum hrakningum hans, og virđist hafa veriđ haldinn ofsóknarćđi og vćnisýki. Ég hef bent á ţađ hér, ađ hann vék ađ Íslendingum í ritum sínum. Sagđi hann ţá ţeirra, sem sendir vćru í nám til Kaupmannahafnar, sakna svo hins náttúrlega lífs ćttjarđarinnar, ađ ýmist vesluđust ţeir upp ţar ytra eđa drukknuđu, ţegar ţeir reyndu ađ synda heim!

David Hume var hins vegar raunsćr og glađsinna, lét fátt raska heimspekilegri ró sinni og hrakti hátimbruđ hugmyndakerfi međ skarplegum rökum, en naut um leiđ lífsins ađ spjalli međ vinum yfir glasi af víni. Hann var um nokkurt skeiđ sendiráđsritari í París og var ţá hvers manns hugljúfi og kallađur „Le bon David“, sá góđi Davíđ. Í árslok 1765 var hann ađ tygja sig til heimferđar, og ţá birtist Rousseau í París, en átti á hćttu handtöku fyrir skrif sín. Hume aumkvađi sig yfir Rousseau, tók hann međ sér yfir Ermarsund í janúar 1766 og kom honum fyrir uppi í sveit. Hafđi d’Holbach barón ţó varađ Hume viđ ţví, ađ hann vćri ađ ala nöđru viđ brjóst sér.

Í byrjun fór vel á međ heimspekingunum, en síđan hljóp hundur í Rousseau. Honum ţótti tefjast, ađ Hume útvegađi sér lífeyri frá konungi, sem hann taldi sig eiga skiliđ, og komst hann loks ađ ţeirri niđurstöđu, ađ Hume vćri höfuđpaur í samsćri gegn sér. Hume tók ţví fálega og skrifađi hvert bréfiđ af öđru sér til varnar. Rousseau flýđi loks undan samsćrinu aftur yfir Ermarsund, en upplýstir Evrópubúar, sem ţekktu báđa af bókum ţeirra, stóđu á öndinni yfir ţessum ósköpum.

(Fróđleiksmoli í Morgunblađinu 28. desember 2019.)


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband