Milli Poitiers og VÝnarborgar

Um mi­jan nˇvember hÚlt Úg fyrirlestra Ý tveimur Evrˇpuborgum, um rith÷fundinn Jan Valtin Ý Poitiers og um hagfrŠ­inginn Friedrich A. von Hayek Ý VÝnarborg. Ůessar tvŠr borgir eiga eitt sameiginlegt: Ůar var Evrˇpu bjarga­ undan m˙slimum, 732 og 1683.

┴ ■eim hundra­ ßrum, sem li­i­ h÷f­u frß lßti M˙hame­s spßmanns 632, h÷f­u m˙slimar lagt undir sig Mi­austurl÷nd, Nor­ur-AfrÝku og ═berÝuskagann. Frß Spßni hÚldu ■eir til Frakklands. ┴ri­ 732 stefndi fj÷lmennur her ■eirra, um 80 ■˙sund manns, Ý ßtt til Poitiers Ý Mi­-Frakklandi og rŠndu ß lei­inni ÷llu ■vÝ, sem h÷nd ß festi. Foringi li­sins var Abdul Rahman Al Ghafiqi. Frakkland ßtti ■ß a­ heita undir stjˇrn MervÝkinga, en bryti konungs, Karl Martel, rÚ­ mestu og fˇr fyrir varnarli­i Frakka, um 30 ■˙sund manns. Martel tˇkst me­ fˇtg÷nguli­i sÝnu a­ koma ■ungvopnu­u riddarali­i m˙slima ß ˇvart 10. oktˇber, og ■egar kvisa­ist, a­ hermenn hans vŠru a­ lßta greipar sˇpa um hinn dřrmŠta rßnsfeng m˙slimanna, stukku ■eir margir ˙t ˙r bardaganum. Frekari flˇtti brast Ý li­i­, eftir a­ Abdul Rahman haf­i veri­ veginn. Martel sendi skilabo­ af vÝgvellinum me­ brÚfd˙fu, og sag­i ■ar: „Sarracenti obtriti.“ Serkirnir sigra­ir.

Li­u n˙ aldir. ┴ri­ 1683 stjˇrna­i soldßninn Ý Miklagar­i Balkanskaga, Mi­austurl÷ndum og Nor­ur-AfrÝku og hug­ist fŠra veldi sitt lengra til nor­urs og hertaka VÝnarborg. Settist 170 ■˙sund manna li­ undir forystu Kara Mustafa Pasha stˇrvesÝrs um borgina Ý j˙lÝ, en innan m˙ranna var 15 ■˙sund manna varnarsveit. En n˙ ger­u keisari Ůřskalands og konungur Pˇllands bandalag Ý fyrsta skipti. Jˇhann Sobieski Pˇllandskonungur skunda­i su­ur me­ 85 ■˙sund manna li­ og birtist Ý ˙tja­ri VÝnarborgar 11. september. M˙slimaherinn rÚ­st ß her Sobieskis snemma nŠsta dag, en var­ a­ lßta undan sÝga, ■egar pˇlskt riddarali­ bŠttist vi­ fˇtg÷nguli­i­, sem fari­ haf­i fyrst fram, og sÝ­an geystist austurrÝska varnarli­i­ ˙t fyrir borgarm˙rana og bŠttist Ý hˇpinn. Flř­u m˙slimar hver um annan ■veran, og fÚllu um 15 ■˙sund ■eirra Ý orrustunni, en innan vi­ fimm ■˙sund kristnir hermenn. Mustafa Pasha var kyrktur a­ skipun soldßnsins, en Jˇhann Sobieski hnika­i vi­ frŠgum or­um Sesars og mŠlti: Veni, vidi, Deus vicit. ╔g kom, Úg sß, en Gu­ sigra­i.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 7. desember 2019.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband