Piketty: Er velmegun af hinu illa?

ThomasPikettyUm žessar mundir er Tómas Piketty helsti spįmašur jafnašarmanna. Bošskapur hans ķ bókinni Fjįrmagni į 21. öld vakti mikla athygli įriš 2014: Žar eš aršur af fjįrmagni vex oftast hrašar en atvinnulķfiš ķ heild, verša hinir rķku sķfellt rķkari og öšlast óešlileg ķtök. Óheftur kapķtalismi leišir til ójafnari dreifingar tekna og eigna en góšu hófi gegnir. Vitnar Piketty ķ rękilegar rannsóknir į tekju- og eignažróun vķša į Vesturlöndum. Hann vill bregšast viš meš alžjóšlegum ofursköttum, 80% hįtekjuskatti og 5% aušlegšarskatti.

Piketty viršist hafa miklu meiri įhyggjur af aušlegš en fįtękt, žótt flest teljum viš fįtękt böl og velmegun blessun. Og einn galli į kenningu Pikettys blasir žegar viš. Hann undanskilur žaš fjįrmagn, sem ef til vill er mikilvęgast, en žaš er mannaušur (human capital). Žaš felst ķ žekkingu manna, kunnįttu, žjįlfun og leikni. Žótt menn eigi misjafnlega mikiš af mannauši, dreifist hann eflaust jafnar um atvinnulķfiš en annaš fjįrmagn.

Enn fremur veršur aš minna į, aš nś į dögum er verulegt fjįrmagn ķ höndum lķfeyrissjóša frekar en einkaašila. Eignir lķfeyrissjóša nįmu įriš 2017 til dęmis 183% af landsframleišslu ķ Hollandi og 152% į Ķslandi.

Žegar Piketty fullyršir, aš óheftur kapķtalismi leiši til ójafnrar tekjudreifingar, horfir hann lķka fram hjį žeim rķkisafskiptum, sem auka beinlķnis į hana. Eitt dęmi er tollar og framleišslukvótar, sem gagnast fįmennum hópum, en bitna į neytendum. Žį mį nefna żmsar opinberar takmarkanir į framboši vinnuafls, sem gera til dęmis lęknum, endurskošendum, hįrgreišslumeisturum og pķpulagningamönnum kleift aš hirša einokunarhagnaš. Žrišja dęmiš er skrįning einkaleyfa og vernd höfundarréttar: Aušur Bills Gates myndašist ekki sķst vegna einkaleyfa, og Agatha Christie og J.K. Rowling uršu rķkar af höfundarrétti. Minna mį og į nišurgreidda žjónustu viš efnaš fólk, sem umfram ašra sękir tónleika og sendir börn sķn ķ hįskóla. Tekjudreifingin veršur lķka ójafnari viš žaš, er eigendur og stjórnendur fjįrmįlafyrirtękja fį aš hirša gróšann, žegar vel gengur, en senda skattgreišendum reikninginn, žį er illa fer, eins og sįst erlendis ķ sķšustu fjįrmįlakreppu.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 20. aprķl 2019.)


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband