Guernica

Fyrsta fórnarlamb strķšs er jafnan sannleikurinn, sagši bandarķski öldungadeildaržingmašurinn Hiram Warren Johnson žurrlega įriš 1917. Žetta įtti viš ķ spęnska borgarastrķšinu 1936–1939, sem orkaši sterkt į vestręna menntamenn. Žeir höfšu flestir rķka samśš meš lżšveldissinnum, sem böršust viš žjóšernissinna Franciscos Francos.  Žeir töldu strķšiš standa milli vestręns lżšręšis og fasisma Francos, žótt sönnu nęr sé aš segja, aš žaš hafi stašiš milli alręšis Stalķns og einręšis Francos, žvķ aš kommśnistar nįšu brįtt undirtökum ķ lżšveldishernum, tóku andstęšinga sķna af lķfi eša héldu yfir žeim sżndarréttarhöld og hnepptu ķ fangelsi.

de00050_0.jpgEinn tįknręnasti višburšur strķšsins var ķ smįbęnum Guernica ķ Baskahérašinu. Hinn 26. aprķl 1937 geršu žżskar og ķtalskar flugsveitir įrįs į hann. Féll žar fjöldi fólks, og mestur hluti bęjarins brann til kaldra kola. Įróšursmenn lżšveldissinna héldu žvķ strax fram, aš bęrinn hefši ekki haft neitt hernašargildi og aš įrįsin hefši veriš į markašsdegi, žegar bęrinn hefši veriš fullur af fólki. Žetta hefši veriš hryšjuverk, ekki hernašarašgerš. „Óvķggirt og gersamlega varnarlaus borg er jöfnuš viš jöršu. Eitt žśsund drepnir. Tķu žśsund heimilislausir,“ sagši ķ Išunni 1937. Ekki spillti fyrir, aš Pablo  Picasso kallaši fręgt mįlverk eftir bęnum.

Sannleikurinn er öllu flóknari, eins og bandarķski sagnfręšingurinn Stanley Payne hefur sżnt fram į. Guernica hafši ótvķrętt hernašargildi, žar sem bęrinn var įfangi į leiš hers žjóšernissinna til Bilbao, ašalborgar Baskahérašsins. Ķ bęnum var nokkurt herliš, og ķ śtjašrinum voru vopnasmišjur. Hérašsstjórn Baska hafši bannaš markašsdaga vegna ófrišarins, svo aš bęrinn var sennilega ekki fullur af fólki. Lķklega hafa nokkur hundruš manns falliš vegna loftįrįsinnar frekar en eitt žśsund, en bęjarbśar voru žį alls um fimm žśsund. Mestur hluti bęjarins brann, af žvķ aš flest hśs voru śr tré. Loftįrįsin var lišur ķ ašgeršum hers žjóšernissinna, en ekkert sérstakt uppįtęki žżskra eša ķtalskra hermanna, og féll bęrinn ķ hendur Francosinna žremur dögum sķšar.

Žegar loftįrįsin var gerš, hafši Picasso žegar byrjaš į mįlverki sķnu, en įkvaš aš bragši aš kalla žaš eftir bęnum. Skiptar skošanir eru um, hversu gott listaverk žaš sé. En enginn įgreiningur getur veriš um, aš įróšursbragšiš reyndist snjallt.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 6. febrśar 2016.)


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband