Jóhannes Halldórsson: Minningarorđ

Ţótt einn höfundur sé oft skráđur á bók verđa vandađar bćkur jafnan til í samstarfi viđ glöggskyggna yfirlesara. Eiga ţeir mikilvćgan ţátt í góđum verkum međ ţví ađ forđa hinum skráđa höfundi frá villum, jafnframt ţví sem ţeir bćta iđulega stílinn og auka viđ fróđleik. Jóhannes Halldórsson cand. mag., sem lést 13. janúar 2012, var einn besti yfirlesari, sem ég hef haft. Hann kunni allar reglur um íslenskt málfar út í ystu ćsar. En hann var líka afar fundvís á villur, jafnframt ţví sem hann var sjófróđur. Ţegar ég tók viđ textum mínum frá Jóhannesi varđ mér oft hugsađ til eigin skeikulleika. Hann hafđi komiđ auga á villur, sem fariđ höfđu fram hjá mér, en öskruđu beinlínis á mig, ţegar bent hafđi veriđ á ţćr. Var mér ţó ćtíđ metnađarmál ađ Jóhannes fyndi sem fćst lýti á skrifum mínum. En allt kom fyrir ekki.

Jóhannes Halldórsson var af sama skóla í íslensku, hygg ég, og tveir ađrir yfirlesarar mínir, ţeir Jón S. Guđmundsson menntaskólakennari og Eiríkur Hreinn Finnbogason útgáfustjóri. Ţeir höfđu allir stundađ háskólanám hjá Sigurđi Nordal, ritskýranda og skáldi, og Birni Guđfinnssyni málfrćđingi og voru hugsjónamenn um fagurt tungutak og ţó nákvćmt og skýrt. Ţessi skóli var stoltur af íslenskri menningu í ógleymanlegri túlkun Nordals og stundađi af kostgćfni málhreinsun ađ hćtti Björns. Var mér ómetanlegt ađ ţessir öđlingar ţrír lásu allir yfir ţriggja binda verk mitt um Halldór Kiljan Laxness og tilvitnanasafn ţađ, sem ég gaf loks út 2010 eftir margra ára yfirlegu.

Jóhannes Halldórsson og ađrir af hans skóla ţreyttust ekki á ađ fćra ensku- og dönskuskotiđ mál í textum til eđlilegra horfs. Ţeir brýndu fyrir okkur ađ Íslendingar nota sagnir og beygingar til ađ tákna hreyfingu, afstöđu og viđburđi, en Bretar nafnorđ og forsetningar. Textinn á ađ vera tilgerđarlaus, en laus viđ lágkúru og ruglandi. Stíllinn er bestur ţróttmikill, hrađur, einfaldur, bragđmikill og blćbrigđaríkur.

Ţeir Jóhannes minntu okkur á ađ „mađur“ vćri ekki óákveđiđ fornafn og ađ „svo“ vćri ekki tíđaratviksorđ. Sögnin „ađ ske“ vćri hrein danska og ekki rithćf í íslensku og sögnin „ađ gefa til kynna“ dönskusletta. Ţeir vöruđu viđ tuggum, til dćmis ofnotkun orđa eins og „byggja“, „ţróun“ og „grundvöllur“, og götumáli, enda hafa menn höfuđ og fćtur, en dýr haus og lappir. Orđin „góđvild“ og „farsćld“ vćru íslenskulegri en „velvild“ og „velferđ“. Ţeir kenndu okkur ađ hugsa um orđin. Viđ erum sammála einhverjum manni, en tökum undir skođun hans, enda er henni ekki gefiđ máliđ eins og mönnunum. Viđ mörkum eđa tökum stefnu. Hins vegar mótum viđ hluti úr efnum eins og leir eđa gulli.

Jóhannes Halldórsson var međalmađur á hćđ, grannvaxinn, lotinn í herđum, međ arnarnef og skarpa andlitsdrćtti, en um varir hans lék jafnan góđlátlegt bros. Hann var hćverskur mađur og dagfarsprúđur. En ţótt hann sé horfinn úr röđum okkar eigum viđ, sem lćrt höfum af honum, ađ halda eftir megni uppi merki hins íslenska skóla, hreinsa mál okkar og vanda, rćkta ţađ og ţroska.

(Ţessi minningarorđ birtust í Morgunblađinu 20. janúar 2012.)


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband