Tvęr gįtur Njįls sögu

Gunnar snýr afturBrennu-Njįls saga er ekki ašeins lengsta Ķslendingasagan, heldur lķka sś, sem leynir helst į sér. Ég hef lengi velt fyrir mér tveimur gįtum sögunnar ķ ljósi žeirrar leišarstjörnu hagfręšinnar, aš óskynsamleg hegšun kann aš verša skiljanleg, žegar gętt er aš žeim skoršum, sem söguhetjum eru settar, valinu um vondan kost eša óžolandi.

Ein gįtan er, hvers vegna Gunnar sneri aftur, rauf meš žvķ sįtt viš andstęšinga sķna og kostaši til lķfinu. Ķ kvęšinu Gunnarshólma skżrir Jónas Hallgrķmsson žetta meš ęttjaršarįst. Sś tilgįta er tķmaskekkja, žvķ aš sś tilfinning var varla til į Žjóšveldisöld. Ķ formįla Brennu-Njįls sögu skżrir Einar Ól. Sveinsson atvikiš meš metnaši Gunnars. Hann hafi ekki viljaš aušmżkja sig. En sś tilgįta strķšir gegn ešli Gunnars samkvęmt sögunni. Sennilegast er, žegar honum varš litiš aš Hlķšarenda, žar sem Hallgeršur sat eftir, aš hann hafi ekki viljaš skilja hana eina eftir. Sagan geymir vķsbendingu: Ķ 41. kafla segir, aš Hallgeršur hafi žjónaš Sigmundi Lambasyni „eigi verr en bónda sķnum“. Hjónabandiš var Gunnari og Hallgerši „bįšum girndarrįš“, en Gunnar hafši samt fulla įstęšu til aš vantreysta Hallgerši.

Önnur gįtan er, hvers vegna Njįll hörfaši inn ķ hśsiš į Bergžórshvoli, žótt hann vissi, aš meš žvķ gęfi hann umsįtursmönnum fęri į brennu. Lķklega fyrirgaf Njįll aldrei sonum sķnum vķg Höskuldar Hvķtanessgoša, sem hann unni heitar en žeim. Hann taldi žį eiga refsingu skiliš, žótt hann gęti sjįlfur ekki framkvęmt hana, žar eš hann var fašir žeirra. Sagan geymir vķsbendingu, žegar Njįll segir ķ 129. kafla, aš Guš muni „oss eigi lįta brenna bęši žessa heims og annars“. Brennan var öšrum žręši syndaaflausn Njįls fyrir hönd sona hans, žótt hann sęi ef til vill ekki fyrir, aš Bergžóra og Žóršur Kįrason myndu vilja fylgja honum hinsta spölinn.

Viš greiningu į ašstęšum veršur óskynsamleg hegšun skyndilega skiljanleg. Hinn kosturinn var verri: Gunnar žoldi ekki tilhugsunina um, aš Hallgeršur lęgi meš öšrum mönnum. Njįll žoldi sonum sķnum ekki aš hafa vegiš Höskuld Hvķtanessgoša og vildi milda refsingu Gušs.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 10. įgśst 2019. Teikningin er eftir Jón Hįmund og skreytir śtdrįtt minn į ensku śr Njįls sögu, The Saga of Burnt Njal.)


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband