Piketty: TˇmlŠti um fßtŠkt

Munurinn ß tveimur helstu spßm÷nnum jafna­armanna ß okkar d÷gum, John Rawls og Tˇmasi Piketty, er, a­ Rawls hefur ßhyggjur af fßtŠkt, en Piketty af au­leg­. MÚr finnst sko­un Rawls heilbrig­ari. FßtŠkt er b÷l, en au­leg­ blessun. ╔g get sofi­ ß nŠturnar, ■ˇtt ÷­rum gangi vel.

Ef til vill var ■ess ekki a­ vŠnta, a­ Piketty ger­i fßtŠkt a­ neinu a­alatri­i, ■vÝ a­ mj÷g hefur dregi­ ˙r henni Ý heiminum sÝ­ustu ßratugi. SamkvŠmt nřlegri skřrslu Al■jˇ­abankans bjˇ r÷skur ■ri­jungur mannkyns vi­ sßra fßtŠkt e­a ÷rbirg­ ßri­ 1990. En aldarfjˇr­ungi sÝ­ar, ßri­ 2015, var ■essi tala komin ni­ur Ý einn tÝunda hluta mannkyns.

Hundru­ milljˇna KÝnverja hafa brotist ˙r fßtŠkt til bjargßlna vegna ■ess, a­ KÝna ßkva­ upp ˙r 1980 a­ tengjast al■jˇ­akapÝtalismanum. En hagkerfi­ ß meginlandi KÝna er a­eins eitt af fjˇrum kÝnverskum hagkerfum. LÝfskjarabŠtur hafa or­i­ miklu meiri Ý ■eim ■remur kÝnversku hagkerfum, sem reist eru ß ˇmengu­um kapÝtalisma. ┴ri­ 2017 var landsframlei­sla ß mann 57.700 BandarÝkjadalir Ý Singap˙r, 46.200 Ý Hong Kong og 24.300 Ý TaÝvan, en a­eins 8.800 Ý KÝna. Og frjßlsu kÝnversku hagkerfin ■rj˙ sluppu vi­ ofsakomm˙nisma Maˇs, en Ý hungursney­inni vegna „Stˇra st÷kksins“ Ý KÝna 1958–1962 třndu um 44 milljˇnir manna lÝfi.

Talnarunur um tekjur mega sÝ­an ekki dylja ■ß sta­reynd, a­ lÝfi­ er almennt or­i­ miklu ■Šgilegra. Kj÷r fßtŠks fˇlks eru n˙ jafnvel um margt betri en kj÷r rÝks fˇlks fyrir tveimur ÷ldum vegna bÝla, vatnslagna, h˙shitunar og h˙skŠlingar, Ýsskßpa, sÝma, netsambands, ˇdřrra flugfer­a og ˇtal annarra lÝfsgŠ­a. Venjulegur laun■egi vann fyrir 186 ljˇsastundum (Lumen-stundum) um mi­ja ■rettßndu ÷ld, en fyrir 8,4 milljˇnum ßri­ 2018.

LÝfi­ er ekki a­eins or­i­ betra, heldur lengra. ┴ri­ 1751 voru lÝfslÝkur vi­ fŠ­ingu 38 ßr Ý SvÝ■jˇ­, en ßri­ 2016 82 ßr. ┴ri­ 1838 voru lÝfslÝkur vi­ fŠ­ingu 33 ßr ß ═slandi, en ßri­ 2016 hinar s÷mu og Ý SvÝ■jˇ­, 82 ßr. Heilsa hefur batna­ og menntun aukist. ┴ri­ 1950 haf­i um helmingur mannkyns aldrei gengi­ Ý skˇla. ┴ri­ 2010 var ■essi tala komin ni­ur Ý einn sj÷unda hluta mannkyns. Allt skiptir ■etta mßli Ý umrŠ­um um au­ og eklu.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 27. aprÝl 2019.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband