Au­j÷fur af Ýslenskum Šttum

═ rannsˇknum mÝnum ß bankahruninu 2008 rakst Úg ß ■a­, a­ danski fjßraflama­urinn Christian Dyvig rata­i ßri­ 2015 ß lista um 100 rÝkustu Danina vegna grˇ­a sÝns af kaupum ß FIH-banka. ╔g tˇk ■ß eftir ■vÝ, a­ ß sama lista var dßnarb˙ Haldors Tops°es og raunar Ý tÝunda sŠti me­ 7,2 milljar­a danskra krˇna eign (um 110 milljar­ar Ýslenskra krˇna). Fornafni­ hljˇma­i kunnuglega, og eftir nokkurt gr˙sk komst Úg a­ ■vÝ, a­ ■essi danski au­j÷fur var Ýslenskur a­ langfe­gatali.

Haldor Tops°e fŠddist 1913, ger­ist efnaverkfrŠ­ingur og stofna­i fyrirtŠki 1940, sem ber heiti hans og stendur enn framarlega Ý efnai­na­i ß al■jˇ­avettvangi. Hann lÚst 2013, sk÷mmu ß­ur en hann hef­i or­i­ hundra­ ßra. Fa­ir hans var Flemming Tops°e li­sforingi, en afi hans Haldor Tops°e, kunnur danskur efnafrŠ­ingur og fÚlagi Ý danska VÝsindafÚlaginu. Mˇ­ir Haldors eldra var hßlf-Ýslensk, SigrÝ­ur ThorgrÝmsen. H˙n var dˇttir Halldˇrs ThorgrÝmsens, sem fŠddist byltingarßri­ 1789, lŠr­i l÷g Ý Danm÷rku og var sřsluma­ur Ý Gullbringu- og Kjˇsarsřslu 1814–1818, en dŠmdur frß embŠtti. Hann var sÝ­ar rekinn ˙r skrifarastarfi og lÚst Ý umkomuleysi Ý Laugarnesi 1846. Halldˇr var sonur Gu­mundar dˇmkirkjuprests ŮorgrÝmssonar og og konu hans SigrÝ­ar Halldˇrsdˇttur prˇfasts Finnssonar biskups.

Eftir a­ Halldˇr ThorgrÝmsen missti embŠtti, sendi hann konu sÝna og dˇttur til Danmerkur. SigrÝ­ur giftist S°ren Christian Tops°e, sem var bŠjarfˇgeti Ý smßbŠnum Skelsk°r ß Su­vestur-Sjßlandi. Annar sonur ■eirra SigrÝ­ar var Vilhelm Tops°e, ritstjˇri hŠgra bla­sins Dagbladet Ý Kaupmannah÷fn og kunnur rith÷fundur Ý Danm÷rku. SigrÝ­ur var raunar lÝka langamma prˇfessors Peters Bredsdorffs, sem ger­i a­alskipulag ReykjavÝkur 1962.

Haldor Tops°e kom til ═slands 1951, rannsaka­i nřtingu jar­varma ß ═slandi og skrifa­i um ■a­ skřrslu. En ßri­ sem hann lÚst, 2013, kom ˙t bˇk samnefnd honum eftir danska bla­amanninn Thomas Larsen. ═ vi­tali vi­ bˇkarh÷fund kva­ Tops°e afa sinn og nafna hafa tali­, a­ Tops°e-Šttin hef­i noti­ sterkra Ýslenskra erf­avÝsa (gena). Haldor eldri hef­i veri­ stoltur af ■vÝ a­ geta raki­ Šttir sÝnar til Gunnlaugs Ormstungu og Egils SkallagrÝmssonar.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 24. j˙nÝ 2017.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband