„Finnlandisering“ e­a r˙ssneskja?

┴ ßttunda ßratug sÝ­ustu aldar hittumst vi­ DavÝ­ Oddsson og Vilmundur Gylfason um skei­ reglulega ß kaffih˙sinu Tr÷­, sem var ß annarri hŠ­ Ý Sigf˙sar Eymundssonar-h˙sinu vi­ AusturstrŠti.

Tali­ barst eitt sinn a­ ■vÝ fyrirbŠri, sem nefnt var „Finnlandisierung“. Ůa­ or­ haf­i ■řskur stjˇrnmßlafrŠ­iprˇfessor, Richard L÷wenthal, smÝ­a­ ßri­ 1966 um ■a­, sem řmist mß kalla undirgefni Finna vi­ rß­stjˇrnina r˙ssnesku e­a samstarfsvilja ■eirra og sßttfřsi vi­ hana.

V÷ru­ust Finnar a­ reita rß­stjˇrnina til rei­i, enda h÷f­u ■eir tvisvar ß ÷ldinni be­i­ lŠgri hlut fyrir henni Ý vopnavi­skiptum, fyrst Ý VetrarstrÝ­inu 1939–1940 og sÝ­an Ý FramhaldsstrÝ­inu svonefnda 1941–1944. Til dŠmis voru bŠkur, sem ekki voru Kremlverjum ■ˇknanlegar, fjarlŠg­ar ˙r finnskum bˇkas÷fnum, ■ar ß me­al bˇk, sem ■řdd haf­i veri­ ß Ýslensku fyrir strÝ­, Ůjˇnusta, ■rŠlkun, flˇtti, en h˙n var frßs÷gn prests frß Ingermanlandi um vinnub˙­avist Ý R˙sslandi.

Nřjar bŠkur, sem ekki voru vinsamlegar rß­stjˇrninni, voru ekki heldur gefnar ˙t ß finnsku, svo sem G˙lageyjaklasinn eftir Aleksandr SolzhenÝtsyn. ŮvÝ sÝ­ur voru řmsar kvikmyndir, sem rß­stjˇrnin taldi ˇhollar, sřndar Ý Finnlandi. Br÷g­ voru lÝka a­ sjßlfsritsko­un Ý finnskum fj÷lmi­lum.

Vi­ DavÝ­ og Vilmundur veltum ■vÝ fyrir okkur, hva­ mŠtti kalla ■etta fyrirbŠri ß Ýslensku. DavÝ­ stakk upp ß or­inu „r˙ssneskju“ og haf­i ■ß Ý huga tv÷ hli­stŠ­ or­, har­neskju og forneskju. Aldrei nß­i s˙ tillaga ■ˇ lengra.

Einn ■eirra stjˇrnmßlamanna, sem voru sammßla okkur DavÝ­ og Vilmundi um ■a­, a­ ÷nnur Evrˇpul÷nd yr­u me­ ÷flugum v÷rnum a­ for­ast hlutskipti Finna, var Jˇn Baldvin Hannibalsson, sem kj÷rinn var forma­ur Al■ř­uflokksins hausti­ 1984.

En Finnar spur­u eins og JessÝka Ý leikriti Shakespeares: „┴ Úg a­ halda ljˇsi a­ minni smßn?“ Ůeir voru mj÷g vi­kvŠmir fyrir or­inu „Finnlandisierung“, og ■egar Kalevi Sorsa, forsŠtisrß­herra Finna og lei­togi finnskra jafna­armanna, heyr­i, a­ Jˇn Baldvin hef­i nota­ ■a­ Ý fj÷lmi­lum, neita­i hann a­ sitja kv÷ldver­, sem Al■ř­uflokkurinn bau­ norrŠnum jafna­arm÷nnum til Ý tengslum vi­ Nor­urlandarß­s■ing ß ═slandi Ý marsbyrjun 1985.

Jˇn Baldvin hÚlt ˇ­ar bla­amannafund, 6. mars 1985, ■ar sem hann ■vertˇk fyrir a­ hafa nota­ or­i­. Ůß var upplřst, a­ Ý sjˇnvarps■Štti hÚr heima 11. desember 1984 haf­i Jˇn Baldvin einmitt sagt, a­ ˙rsagnir ═slands, Noregs og Danmerkur ˙r Atlantshafsbandalaginu gŠtu or­i­ „fyrsta skrefi­ a­ „finnlandiseringu“ Nor­urlandanna“. ═ brÚfi til Sorsa ba­st Jˇn Baldvin ■ß afs÷kunar og lofa­i a­ nota or­i­ aldrei aftur.

Hef­u Finnar or­i­ eins vi­kvŠmir fyrir or­inu „r˙ssneskju“?

(Ůessi frˇ­leiksmoli birtist Ý Morgunbla­inu laugardaginn 28. maÝ og er sˇttur Ý řmsa sta­i Ý bˇk mÝna, Kjarna mßlsins. Fleyg or­ ß Ýslensku, en h˙n er sem kunnugt er vinsŠlt ˙tskriftar- og afmŠlisgj÷f, enda tilvalin til ■ess.)á


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband