nju ljsi

a er aalsmerki frumlegra hfunda, a eir sj hlutina nju ljsi. egar vi lesum verk eirra, verur okkur a ori vi okkur sjlf: J, etta hafi g ekki hugsa t ! Einn slkur hfundur var ski rithfundurinn Georg Christian Lichtenberg, sem uppi var 1742–1799. Skemmtilegt er a fletta ritsafni hans, Schriften und Briefe, Ritverk og sendibrf, sem til er jarbkhlunni.

ar leggur Lichtenberg einum sta t af fleygum ummlum Leikritinu Don Carlos eftir Schiller, ar sem Filippus II. Spnarkonungur er ltinn segja: „Slin hngur ekki til viar veldi mnu.“ Spnverjar ru mestum hluta Vesturheims og miklum lndum Austurlfu.

Vi essu segir Lichtenberg: „a skiptir ekki mli, hvort slin sest aldrei rkjum einhvers konungs, eins og frgt var forum um Spn, heldur hva hn fr a sj gangi snum um slk rki.“

v m raunar bta vi, a hugsunin a baki hinum fleygu ummlum Schillers er miklu eldri. Grski sagnritarinn Herdtos skrifai Sgu Persastranna, sem samin var fimmtu ld fyrir Krist, a Xerxes Persakeisari hefi tala vi herforingja sna um, a slin myndi ekki hnga til viar neins staar handan veldis sns, eftir a Persaher hefi lagt undir sig Grikkland.

Karl V., fair Filippusar II., a hafa sagt, a veldi snu hnigi slin ekki til viar. talska skldi Giovanni Guarini skrifai formla leikritsins Il pastor fido 1585, a Katrn, dttir Filippusar II., tti fur, sem rkti yfir lndum, ar sem slin hnigi ekki til viar, tt ntt vri.

Rssneski herforinginn Konstantn Petrovtsj Kauman lsti einnig veldi keisara sns me essum frgu orum, egar hann hlt 1878 ru yfir emrnum af Afganistan.

nnur frumleg athugasemd Lichtenbergs er: „S Amerkumaur, sem fyrstur fann Klumbus, var heppinn me fund sinn.“ v sambandi m rifja upp hin fleygu or, sem hf eru eftir skari Wilde: „slendingar fundu Amerku fyrstir, en hfu vit v a tna henni aftur.“

(essi frleiksmoli birtist Morgunblainu 5. mars 2011 og er sttur msa stai bk minni, Kjarni mlsins. Fleyg or slensku, sem kom t fyrir jlin 2010.)


Sasta frsla | Nsta frsla

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband