Nozick og Ý■rˇttakappinn

25.3.WiltChamberlainFyrir viku minntist Úg hÚr ß bandarÝska heimspekinginn Robert Nozick, sem ßtt hef­i afmŠli 16. nˇvember. ╔g kynntist honum nokku­, og hann var stˇrkostlegur ma­ur. Hann samdi snjalla dŠmis÷gu um, hvernig hugmyndir jafna­armanna um tekjudreifingu rekast ß frelsi. Setjum svo, a­ ■eim hafi tekist Ý landi einu a­ koma ß tekjudreifingu T1, sem ■eir telji rÚttlßta. Ůß mŠti k÷rfuknattleikskappinn Wilt Chamberlain til leiks og semji um, a­ hver ma­ur grei­i 25 sent af a­g÷ngumi­anum til hans beint. Milljˇn manns tekur bo­i hans. Eftir leiktÝmabili­ er hann or­inn 250 ■˙sund d÷lum rÝkari, en ßhorfendur hans hver 25 sentum fßtŠkari. Til er or­in tekjudreifing T2, sem er ˇjafnari en T1. Hvar er ranglŠti­? Allir eru ßnŠg­ir, jafnt Ý■rˇttakappinn sjßlfur og a­dßendur hans.

╔g hef nota­ svipa­ dŠmi. Setjum svo, a­ jafna­arm÷nnum hafi tekist a­ koma ß ═slandi ß tekjudreifingu T1, sem ■eir telji rÚttlßta. Ůß heimsŠki Milton Friedman landi­, auglřsi fyrirlestur og taki fyrir hann 10.000 kr. ß mann. H˙sfyllir ver­ur: 500 manns hlustu­u ß Friedman. N˙ er Friedman 5 milljˇnum krˇnum rÝkari og ßheyrendur hans hver 10.000 krˇnum fßtŠkari. En ■eim fannst fyrirlesturinn vel ■ess vir­i. Til er or­in ˇjafnari tekjudreifing T2. Hvar er ˇrÚttlŠti­? Ůorsteinn Gylfason heimspekingur nota­i enn anna­ skemmtilegt dŠmi, af Gar­ari Hˇlm stˇrs÷ngvara, sem kemur til Ëlands og heldur tˇnleika. ╔g hef bent ß, a­ Nozick hefur hugsanlega fengi­ hugmyndina a­ dŠmis÷gunni ˙r bˇkinni God and Man at Yale eftir William Buckley, en ■ar spyr h÷fundur, hva­ sÚ a­ ■vÝ, a­ hafnaboltakappinn Joe DiMaggio (sem var um skei­ kvŠntur ■okkagy­junni Marilyn Monroe) ver­i rÝkur ß ■vÝ, a­ fˇlk vilji sŠkja leiki hans.á

Kjarni mßlsins er sß, a­ frelsi fˇlks til a­ rß­stafa fjßrmunum sÝnum raskar hugmyndum jafna­armanna um rÚttlßta tekjudreifingu. Fˇlk rß­stafar ■eim stundum til einstaklinga me­ ˇvenjulega hŠfileika, sem au­ga mannlÝfi­ og sjßlfa sig um lei­. Ëtal jafna­armenn hafa spreytt sig ß a­ hrekja ■essa dŠmis÷gu Nozicks, en ekki tekist.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 19. nˇvember 2020.)


BloggfŠrslur 21. nˇvember 2020

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband