Minningar um Milton

23.6 FriedmansinChinaAš mér sóttu į dögunum minningar um Milton Friedman, einn virtasta hagfręšing tuttugustu aldar. Ég hitti hann fyrst į fundi Mont Pelerin-samtakanna, alžjóšasamtaka frjįlslyndra fręšimanna, ķ Stanford ķ Kalifornķu haustiš 1980. Ég sagši honum žį, aš ég hefši ósjaldan variš hann fyrir įrįsum ķslenskra vinstri manna. „Žś įtt ekki aš verja mig,“ sagši Friedman meš breišu brosi. „Žś įtt aš verja hugsjónir okkar.“

Nęst hitti ég Friedman į žingi Mont Pelerin-samtakanna ķ Berlķn 1982. Hann sagši mér žį af ferš sinni til Kķna skömmu eftir fundinn ķ Stanford. Hann hafši snętt hįdegisverš meš kķnverskum rįšherra, sem kvašst vera į leiš til Bandarķkjanna. Hvaša rįšherra sęi žar um dreifingu hrįefna? Friedman svaraši: „Žś skalt fara į hrįvörumarkašinn ķ Sķkagó.“ Rįšherrann varš eitt spurningamerki ķ framan. Friedman reyndi aš śtskżra fyrir honum, aš į frjįlsum markaši sęi rķkiš ekki um dreifingu hrįefna. Žau dreifšust um hagkerfiš ķ frjįlsum višskiptum. Friedman rifjaši lķka upp ferš sķna til Indlands 1962. Hann kom žar aš, sem verkamenn voru aš grafa skipaskurš meš skóflum. Friedman spurši: „Af hverju notiš žiš ekki jaršżtur? Žaš vęri miklu hagkvęmara.“ Leišsögumašur hans svaraši: „Žś skilur žetta ekki. Žetta skapar atvinnu.“ Friedman var ekki lengi aš bregšast viš: „Nś, ég hélt, aš žiš vęruš aš grafa skipaskurš. En ef žiš ętliš aš skapa atvinnu, af hverju notiš žiš ekki matskeišar?“

Friedman kom til Ķslands į mķnum vegum haustiš 1984. Matthķas Į. Mathiesen višskiptarįšherra hélt honum boš ķ Rįšherrabśstašnum. Ég stóš viš hliš Friedmans og kynnti hann fyrir gestum. Einn žeirra var sešlabankastjóri. Ég gat ekki stillt mig um aš segja: „Jęja, prófessor Friedman. Hér er ķslenskur sešlabankastjóri. Hann yrši nś atvinnulaus, ef kenningar yšar yršu framkvęmdar.“ Friedman brosti kankvķs og sagši: „Nei, hann yrši ekki atvinnulaus. Hann yrši ašeins aš fęra sig ķ aršbęrara starf.“ Allir hlógu, lķka sešlabankastjórinn. Eitt kvöldiš héldu ķslenskir kaupsżslumenn og išnjöfrar Friedman veglega veislu. Einn žeirra spurši Friedman: „Hver er aš yšar dómi mesta ógnin viš kapķtalismann?“ Friedman svaraši: „Horfiš ķ spegil. Žaš eru kapķtalistarnir, sem ógna kapķtalismanum. Žeir vilja, aš rķkiš verji žį gegn samkeppni.“

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 10. október 2020.)


Bloggfęrslur 10. október 2020

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband