Rawls og Piketty

RawlsTveir kunnustu hugsuir jafnaarstefnu okkar daga eru bandarski heimspekingurinn John Rawls, sem gaf t Kenningu um rttlti (A Theory of Justice) ri 1971, og franski hagfringurinn Thomas Piketty, sem gaf t Fjrmagn tuttugustu og fyrstu ld (Capital in the Twenty-First Century) ri 2014. g lagi a mig fyrir skmmu vegna verkefnis, sem g hafi teki a mr erlendis, a lesa aftur hin hnausykku verk eirra. Bk Rawls er 607 blasur og Pikettys 793. Mr fannst senn frlegt og skemmtilegt a endurnja kynni mn af essum verkum og tk eftir mrgu, sem fari hafi fram hj mr ur. Mig langar nokkrum frleiksmolum a deila msum athugasemdum mnum me lesendum.

Rawls og Piketty gera bir r fyrir frjlsum markai, en hvorugur sttir sig vi tekjudreifingu, sem sprettur upp r frjlsum viskiptum, vegna ess a hn veri jfn. Rawls setur fram hugvitsamlega kenningu. Hn er um, hva skynsamir menn me eigin hag a leiarljsi, en n vitneskju um eigin stu (til dmis um skapaa hfileika sna, sttt ea kyn), muni semja um, eigi eir a setja rttltu rki reglur. Rawls leiir rk a v, a eir muni semja um tvr frumreglur. Hin fyrri kvei um jafnt og fullt frelsi allra borgaranna, en hin seinni um jfnu lfsga, ar sem tekjumunur rttltist af v einu, a tekjur hinna verst settu veri sem mestar. Me rum orum sttir Rawls sig vi jafna tekjudreifingu upp a v marki, a hn veri hinum ftkustu lka hag.

Fyrri reglan, um jafnt og fullt frelsi allra borgara, tekur til kosningarrttar, mlfrelsis, fundafrelsis og trfrelsis, en ekki til atvinnufrelsis. Rk Rawls fyrir v eru, a n dgum s svo miki til af efnislegum gum, a au su mnnum ekki eins mikilvg og mis frelsisrttindi. etta m auvita gagnrna, v a hr virist Rawls vera a lauma eigin sjnarmium inn niurstuna, sem samningamennirnir um framtina eiga a komast a. nnur andmli blasa lka strax vi. Kenning Rawls er rauninni ekki um rttlti, heldur um hyggindi, sem hag koma. Hann telur, a mennirnir stofningi stjrnmla muni frekar hugsa um a verja sig gegn versta kosti en vonast eftir hinum besta. ess vegna muni eir reyna a tryggja sem best hag hinna verst settu. eir viti ekki nema eir lendi eim hpi sjlfir. etta er auvita ekki skynsamleg hugsun, en hn snertir ltt rttlti, eins og a hefur venjulega veri skili Vesturlndum.

(Frleiksmoli Morgunblainu 16. febrar 2019.)


Sasta frsla | Nsta frsla

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband