11. nˇvember 1918

┴ sunnudag eru hundra­ ßr li­in frß ■vÝ a­ fulltr˙ar Ůřskalands, Frakklands og Bretlands undirritu­u samning um vopnahlÚ Ý CompiŔgne-skˇgi Ý Nor­ur-Frakklandi. Nor­urßlfuˇfri­num mikla, sem sta­i­ haf­i frß hausti 1914, var loki­ eftir ˇskaplegar mannfˇrnir. ┴­ur en strÝ­i­ skall ß, haf­i veri­ fri­ur Ý ßlfunni Ý heila ÷ld. Menn gßtu fer­ast ßn vegabrÚfa um ßlfuna ■vera og endilanga nema til R˙ssaveldis og Tyrkjaveldis. RÝkisvaldi­ virtist ■ß vera lÝti­ anna­ en vingjarnlegur l÷greglu■jˇnn ß nŠsta g÷tuhorni. Allt ■etta breyttist Ý ˇfri­num. Mannkyni­ virtist heillum horfi­. äMÚr blŠddi inn,ô sag­i ungur, Ýslenskur rith÷fundur, sem geti­ haf­i sÚr or­ Ý Danm÷rku, Gunnar Gunnarsson.

Segja mß, a­ til sÚu tvŠr hugmyndir um s÷guna. H˙n sÚ eins og drukkin k÷ngulˇ, sem flŠkist milli ■rß­a Ý neti sÝnu, e­a eins og jßrnbrautarlest, sem renni ß teinum frß einum sta­ ß annan. Fyrri hugmyndin vir­ist eiga vel vi­ um Nor­urßlfuˇfri­inn mikla. Hann var stˇrslys, alls ekki ˇhjßkvŠmilegur. Kveikjan a­ honum var, a­ 28. j˙nÝ 1914 myrtu serbneskir ■jˇ­ernissinnar rÝkisarfa AusturrÝkis og konu hans Ý Sarajevo, sennilega a­ undirlagi serbnesku leyni■jˇnustunnar. BanatilrŠ­i­ hef­i ekki ■urft a­ takast. Margt hef­i geta­ komi­ Ý veg fyrir ■a­.

Vissulega ■rß­u Frakkar hefnd eftir ˇsigur sinn fyrir Ůjˇ­verjum 1871 og stukku ß fyrsta tŠkifŠri­. Ef til vill voru R˙ssar lÝka svo skuldbundnir Serbum, a­ ■eir ur­u a­ li­sinna ■eim, ■egar AusturrÝki og bandamenn ■ess vildu hefna mor­sins ß rÝkisarfanum. En hvers vegna Ý ˇsk÷punum fˇr Stˇra-Bretland Ý strÝ­i­? Ůa­ voru reginmist÷k. Ef einhver svarar ■vÝ til, a­ Bretar hafi veri­ skuldbundnir BelgÝu (sem Ůjˇ­verjar rÚ­ust ß Ý sˇkn sinni til Frakklands), ■ß mß benda ß, a­ Bretar voru lÝka skuldbundnir Pˇllandi 1939 og s÷g­u Rß­stjˇrnarrÝkjunum ■ˇ ekki strÝ­ ß hendur, ■egar Rau­i herinn rÚ­st inn Ý Pˇlland 17. september. Hef­u Bretar ekki fari­ Ý strÝ­i­ 1914, ■ß hef­u mi­veldin, AusturrÝki og bandamenn ■ess, ekki veri­ lengi a­ sigra Frakka og R˙ssa. StrÝ­i­ hef­i or­i­ stutt. Ůess Ý sta­ var ■a­ ekki til lykta leitt, fyrr en BandarÝkjamenn ger­u s÷mu mist÷k og Bretar ß undan ■eim og fˇru Ý strÝ­i­. Aflei­ingarnar ur­u alrŠ­i komm˙nista og nasista Ý R˙sslandi og Ůřskalandi. Vori­ 1940 voru a­eins sex lř­rŠ­isrÝki eftir Ý Nor­urßlfunni, Stˇra-Bretland, ═rland, ═sland, SvÝ■jˇ­, Finnland og Sviss, og ßttu undir h÷gg a­ sŠkja.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 10. nˇvember 2018.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband