Skrafa­ um Laxness

┴ fundi Stofnunar stjˇrnsřslufrŠ­a og stjˇrnmßla fimmtudaginn 26. aprÝl sÝ­astli­inn flutti Úg erindi um nř˙tkomi­ rit mitt, Totalitarianism in Europe: Three Case Studies, AlrŠ­i Ý Evrˇpu: Ůrjßr rannsˇknir. Ein rannsˇknin var ß stjˇrnmßlaafskiptum stalÝnistans Halldˇrs K. Laxness, beittasta penna alrŠ­isstefnunnar ß ═slandi. ╔g sag­i řmsar s÷gur af Laxness, sem eru ekki ß allra vitor­i, til dŠmis um tilraunir hans til a­ fß bŠkur sÝnar ˙tgefnar ß ═talÝu fasista og Ý Ůřskalandi nasista, og brß hann sÚr ■ß Ý řmissa kvikinda lÝki. Vitna­i Úg Ý PÚtur PÚtursson ˙tvarps■ul, sem sag­i mÚr eitt sinn, a­ hei­urspeningur um Laxness hlyti a­ hafa tvŠr hli­ar, ■ar sem ÷nnur sřndi snilling, hin skßlk.

Eftir erindi­ kvaddi Tˇmas Ingi Olrich, fyrrverandi menntamßlarß­herra, sÚr hljˇ­s og kva­ Laxness hafa veri­ margbrotinn mann. ═ Gerplu lřsti hann til dŠmis fˇstbrŠ­rum, Ůormˇ­i og Ůorgeiri. Annar vŠri kvensamur, skßldhneig­ur veraldarma­ur, hinn barßttujaxl og eintrjßningur, sem sßst ekki fyrir. Tˇmas Ingi varpa­i fram ■eirri skemmtilegu tilgßtu, a­ Ý raun og veru vŠri bß­ir mennirnir saman komnir Ý Laxness. Hann vŠri a­ lřsa eigin tvÝe­li.

╔g benti ■ß ß, a­ svipa­ mŠtti segja um Heimsljˇs, ■egar LjˇsvÝkingurinn og Írn ┌lfar eiga frŠgt samtal. LjˇsvÝkingurinn er skilyr­islaus dřrkandi fegur­arinnar, en Erni ┌lfari svellur mˇ­ur vegna ranglŠtis heimsins, sem birtist ljˇslifandi ß Svi­insvÝkureigninni. MÚr finnst augljˇst, a­ Laxness sÚ me­ ■essu samtali a­ lřsa eigin sßlarstri­i. Annars vegar toga­i heimurinn Ý hann me­ skarkala sÝnum og brřnum verkefnum, hins vegar ■rß­i hann fegur­ina, hreina, dj˙pa, eilÝfa, handan vi­ heiminn.

Tˇmas Ingi kva­ reynsluna sřna, a­ skßldin vŠru ekki alltaf ratvÝsustu lei­s÷gumennirnir ß veraldarslˇ­um, og tˇk Úg undir ■a­. Laxness var stalÝnisti og Hamsun nasisti, en skßldverk ■eirra standa ■a­ af sÚr. Listaverki­ er ˇhß­ e­li og innrŠti listamannsins. Raunar tˇk Úg anna­ dŠmi: Leni Riefenstahl var vi­urkenndur snillingur Ý kvikmyndager­. En vegna da­urs hennar vi­ nasisma fyrir strÝ­ fÚkk h˙n lÝti­ a­ gera Ý ■eirri grein eftir strÝ­. Ůa­ var mikill missir.

(Frˇ­leiksmoli Ý Morgunbla­inu 28. aprÝl 2018.)


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband