Hollenska minnisblašiš

Žrišjudaginn 25. september 2018 fór skżrsla mķn um erlenda įhrifažętti bankahrunsins į netiš frį fjįrmįlarįšuneytinu. Žar eru tveir kaflar um Icesave-deilu Breta viš Ķslendinga. Fimmtudaginn 27. september skrifaši ašalsamningamašur Ķslands ķ fyrstu lotu mįlsins, Svavar Gestsson, į facebooksķšu sķna: „Svokölluš skżrsla HHG um hruniš er komin śt. Hśn er eiginlega Reykjavķkurbréf; žau eru ekkert skįrri į ensku. Aušvitaš er sleppt óžęgilegum stašreyndum eins og hollenska minnisblašinu.“

Žótt Svavar hefši žį haft tvo daga til aš lesa skżrsluna hefur fariš fram hjį honum aš į 154. bls. hennar segir nešanmįls: „In the chaos during the bank collapse, a memo of mutual understanding had been signed by Icelandic officials after talks with their Dutch counterparts, accepting some of the Dutch claims, but it had no legal validity and the Icelandic government made it clear afterwards that it was not bound by it in any way.“

Ég sleppti žvķ ekki „óžęgilegum stašreyndum“ eins og minnisblašinu, sem var aš vķsu ekki hollenskt, heldur į ensku og undirritaš af hollenskum og ķslenskum embęttismönnum 11. október 2008. Eins og ég benti į hafši žetta minnisblaš ekkert lagalegt gildi frekar en fjöldi minnisblaša, sem undirrituš hafa veriš um til dęmis fyrirhuguš įlver og Ķslendingar muna eftir. Geir H. Haarde hringdi ķ hollenska forsętisrįšherrann til aš tilkynna honum aš Ķslendingar myndu ekki fara eftir žessu minnisblaši embęttismannanna.

Tvennt er hins vegar athyglisvert. Svavar kallar minnisblašiš „óžęgilega stašreynd“. Óžęgilega ķ huga hverra? Ašeins žeirra sem töldu žaš hafa eitthvert gildi, sem žaš hafši ekki aš mati neinna nema ef til vill samningamanna Hollendinga ķ Icesave-deilunni. Er Svavar ķ liši žeirra? Ķ öšru lagi er Svavar bersżnilega ónįkvęmur ķ vinnubrögšum. Hann fullyršir aš ég sleppi stašreyndum sem ég ręši um ķ skżrslu minni. Lķklega hefur hann ekki nennt aš hanga yfir skżrslu minni frekar en yfir Icesave-samningnum foršum, og er įrangurinn eftir žvķ.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 29. september 2018.)

Screen Shot 2018-09-30 at 14.57.08


Óvönduš vinnubrögš Marinós G. Njįlssonar

Marinó G. Njįlsson hefur birt athugasemdir viš skżrslu mķna um erlenda įhrifažętti bankahrunsins, žótt hann višurkenni, aš hann hafi ekki lesiš hana, ašeins ķslenskan śtdrįtt śr henni. Furša ég mig į žvķ, hvaš mönnum gengur til, sem taka til mįls opinberlega og hinir hróšugustu įn žess aš hafa kynnt sér umręšuefniš. Hér mun ég leišrétta Marķnó liš fyrir liš. Įhugasamir lesendur geta boriš stašhęfingar Marinós og svör mķn saman og flett upp ķ skżrslu minni:

  1. Marinó bendir į, aš beiting hryšjuverkalaganna sé ekki įhrifažįttur ķ falli Glitnis og Landsbanks, žvķ aš žeir bankar hafi veriš fallnir, įšur en žau voru sett aš morgni 8. október. Žaš er alveg rétt, enda segi ég žaš hvergi, sem hann leggur mér ķ munn. Af hverju gerir hann mér upp skošanir? Hér hefši Marino betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Marinó segir: „Bretar sökušu Kaupžing ekki um ólöglega flutninga fjįrmagns frį Bretlandi til Ķslands, heldur flutninga sem voru į skjön viš fyrirheit.“ Žetta er rangt hjį Marinó. Žeir Alistair Darling og Gordon Brown sökušu bįšir Kaupžing um ólöglega flutninga fjįrmagns til Ķslands. Margar tilvķsanir eru ķ skżrslu minni og raunar lķka ķ skżrslu Rannsóknarnefndar Alžingis. Darling segist til dęmis sjįlfur hafa sagt Geir H. Haarde žetta ķ sķmtali žeirra 3. október 2008. „I told the Icelandic prime minister that it appeared that large sums of money had been taken out of the UK from the Kaupthing branches, which was a serious breach of FSA regulations. The FSA had to find out by the end of the afternoon whether or not that breach had taken place. If it had, they would close the bank.“ (Sjį 77. bls. ķ skżrslu minni.) Brown sagši Geir ķ sķmtali žeirra 5. október, aš svo virtist sem ólöglegir fjįrmagnsflutningar frį KSF til Kaupžings nęmu ekki 600 milljónum punda, heldur 1,6 milljónum punda. (Sjį 80. bls. ķ skżrslu minni.) Į blašamannafundi 12. nóvember sagši Brown: „There was an issue about money that had been taken out of London and returned to Iceland and we wanted back in London.“ (Sjį 92. bls. ķ skżrslu minni.) Ķ skżrslu minni er vitnaš ķ skżrslu RNA um allt žetta, en jafnframt ręddi ég margoft um žetta viš žį Geir H. Haarde og Įrna M. Mathiesen, sem tóku viš sķmtölunum frį breskum rįšamönnum. Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar.
  1. Marinó heldur žvķ fram, aš bankarnir hafi veriš löngu fallnir, svo aš neitun Danske Bank į fyrirgreišslu ķ sambandi viš sölu į norska Glitni hafi ekki skipt neinu mįli. Hann mį hafa žessa skošun, og ešli mįlsins samkvęmt er erfitt aš sanna hana eša hrekja. En hann fullyršir allt of mikiš, žegar hann talar um „svikamyllu“ ķ kringum Kaupžing ķ Bretlandi. Bankinn sętti rękilegri rannsókn įrum saman ķ Bretlandi, en ekkert misjafnt fannst um KSF, dótturfélag Kaupžings. Ég vitna einmitt ķ skżrslu minni ķ ummęli breskra blašamanna, eftir aš stjórnvöld uršu aš gefast upp į rannsókn sinni, og töldu žeir žetta mikla sneypuför. Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Marinó heldur žvķ fram, aš sś stašreynd, aš KSF var gjaldfęr og traustur banki, žótt Bretar hafi lokaš honum, skipti engu mįli um bankahruniš. En lokun KSF felldi einmitt Kaupžing! Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar. Marinó er ekki fyrsti mašurinn, sem vill, aš ég skrifi um eitthvaš annaš en ég hef įhuga į aš skrifa um.
  1. Ég er śt af fyrir sig sammįla Marinó um, aš vogunarsjóšir réšu ekki śrslitum. En Marinó viršist ekki vera kunnugt um skżrslu, sem Deloitte gerši aš ósk slitastjórnar Landsbankans, en hśn sżndi, aš Icesave-féš var aš langmestu leyti notaš ķ Bretlandi, fyrst ķ fjįrfestingar og sķšan ķ endurfjįrmögnun žessara fjįrfestinga. Žaš var ekki notaš ķ nż lįn til eigenda stęrsta hlutarins ķ bankanum. Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Marinó viršist gleyma žvķ, aš hagur UBS, stęrsta banka Sviss, var svo bįgborinn, aš honum varš aš bjarga tvisvar, einu sinni fyrir fjįrmįlakreppuna og ķ henni sjįlfri. Spurningin er, hvers vegna Sviss fékk ašstoš, en ekki Ķsland. Bandarķkjamenn munaši ekki um veita Ķslandi ašstoš, sem um munaši. Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar.
  1. Marinó hefur rangt fyrir sér, aš Rśssalįniš hefši ekki skipt mįli um bankahruniš. Tilbošiš um žaš kom, įšur en Kaupžing féll. Hugsanlega hefši Kaupžing bjargast, hefši lįniš veriš veitt. Įhlaupiš į žaš hefši stöšvast og stjórnvöld sefast. Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna og kynnt sér tķmalķnu atburša.
  1. Hér hefur Marinó rangt fyrir sér. Aušvitaš hafši žaš įhrif į stęrš gjaldžrota bankanna, umfang bankahrunsins, aš eignir voru sums stašar hirtar į smįnarverši. Ég hefši raunar einmitt veriš bešinn sérstaklega aš kanna žetta mįl.
  1. Hér hefur Marinó rangt fyrir sér. Brunaśtsölur voru engin söguleg naušsyn, enda fóru žęr ekki fram ķ Svķžjóš og Bretlandi, svo aš dęmi séu tekin. Brunaśtsölurnar fóru fram ķ Noregi, Finnlandi og Danmörku, af žvķ aš stjórnvöld žar knśšu žęr fram, eins og fram kemur ķ skżrslu minni. Hér hefši Marinó betur lesiš hana.
  1. Ég treysti mér ekki til aš hafa eindregna skošun į žvķ, hvort ķslenska bankakerfiš hafi įtt fyrir skuldum, hefši žaš fengiš lausafjįrfyrirgreišslu, eins og fram kemur ķ skżrslu minni. Ég er hins vegar sammįla fjįrmįlafręšingunum Įsgeiri Jónssyni og Hersi Sigurgeirssyni ķ žeirra vönduš bók um žaš, aš eignasöfn ķslensku bankanna voru lķklega hvorki verri né betri en eignasöfn erlendra banka almennt séš.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar.
  1. Marinó hefur rangt fyrir sér. Gögn er aš finna ķ skżrslu Rannsóknarnefndar Alžingis um tillögur sešlabankastjóranna, og vitna ég ķ žau ķ skżrslu minni į 183. bls. Žau eru ķ 6. bindi, 19. kafla: um flutning Kaupžings, bls. 122 og 124, um fęrslu Icesave-reikninga śr śtbśi ķ dótturfélag, bls. 124; um sölu norska Glitnis, bls. 256–7. Eins og oft hefur komiš fram, varaši Davķš Oddsson lķka opinberlega viš śtženslu bankanna ķ ręšu sinni į morgunveršarfundi Višskiptarįšs 6. nóvember 2007. Ķ skżrslu minni er einnig sagt frį fjölda funda, žar sem sešlabankastjórarnir vörušu viš, allt frį nóvember 2005. Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Marinó hefur rangt fyrir sér. UBS, RBS og Danske Bank hefšu allir falliš, hefšu žeir ekki fengiš lausafjįrfyrirgreišslu frį sešlabönkum landa sinna, og žeir sešlabankar hefšu ekki getaš veitt žessa lausafjįrfyrirgreišslu, hefšu žeir ekki getaš gert gjaldeyrisskiptasamninga viš bandarķska sešlabankann. Žetta eru alkunnar stašreyndir. Ég vitna ķ skżrslu minni ķ ótal gögn um žetta, en bendi Marinó um Danske Bank mešal annars į bókina Andre folks penge: Historien om den danske finanskrise eftir Niels Sandųe og Thomas Svaneborg. Žaš er hins vegar rétt, aš Ķsland hefši žurft hlutfallslega miklu meiri lausafjįrfyrirgreišslu en flest önnur rķki (ef til vill aš Skotlandi undanteknu, ef horft er į žaš sem rķki).
  1. Marinó er hér aš andmęla nišurstöšu žeirra Įsgeirs Jónssonar og Hersis Sigurgeirssonar, sem ég vitna ķ. Hann vissi žetta aušvitaš ekki, af žvķ aš hann hafši ekki lesiš skżrslu mķna. Hefši hann betur gert žaš.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar.

Svavari Gestssyni veršur į ķ skrifum um skżrslu mķna

Svavar Gestsson skrifar į Facebook sķšu sķna: „Svokölluš skżrsla HHG um hruniš er komin śt. Hśn er eiginlega Reykjavķkurbréf; žau eru ekkert skįrri į ensku. Aušvitaš er sleppt óžęgilegum stašreyndum eins og hollenska minnisblašinu.“ Nokkrir einstaklingar merkja viš, aš žeim lķki žessi fęrsla, žar į mešal Möršur Įrnason, Vésteinn Ólason og Karl Steinar Gušnason.

Į bls. 154 ķ skżrslu minni segir: „In the chaos during the bank collapse, a memo of mutual understanding had been signed by Icelandic officials after talks with their Dutch counterparts, accepting some of the Dutch claims, but it had no legal validity and the Icelandic government made it clear afterwards that it was not bound by it in any way.“

Af hverju rjśka menn til og gefa sér ekki einu sinni tķma til aš fara meš leitaroršin „Dutch“ eša „memo“ um skjališ? Lęršu žeir Möršur og Vésteinn žessa textarżni ķ ķslensku ķ Hįskólanum?

 


Svar til Trausta Salvars Kristjįnssonar blašamanns

Trausti Salvar Kristjįnsson skrifaši mér:

Sęll Hannes. Er aš gera frétt uppśr Facebookfęrslu almannatengils ķ Brussel (ķslenskur) sem hefur greint heimildaskrį skżrslunar hjį žér. Hann viršist komast aš žeirri nišurstöšu aš ašeins hafiršu rętt viš einn vinstrimann, Alistair Darling. Hann flokkar višmęlendur eftir lit, bankamenn eru raušir, hęgrimenn eru blįir og gulir eftirlitsašilar. Ég spyr žvķ hvort žś sért sammįla greiningu hans, hvort žś vitir um stjórnmįlafstöšu allra višmęlenda (eftirlits og bankamanna) og loks hvort žessir višmęlendur gefi rétta og heilsteypta mynd af atburšunum. Einnig, voru ašrir og fleiri višmęlendur ķ lengstu śtgįfu skżrslunnar ? Kv T

Ég svaraši honum aš bragši:

Vęri ekki nęr, aš žessi įgęti almannatengill greindi rökfęrslur mķnar? Til dęmis žį aš Bretar hafi beitt hryšjuverkalögunum aš žarflausu, af žvķ aš tilskipun frį 3. október nįši sama tilgangi? Eša žį aš Bretar hafi mismunaš eftir žjóšerni meš žvķ aš loka ašeins žeim bresku bönkum, sem voru ķ eigu Ķslendinga, en bjarga öllum öšrum bönkum? Eša žį aš Bandarķkjamenn hafi veitt Sviss og Svķžjóš ašstoš, en neitaš okkur um hana, žótt Sviss og Svķžjóš hafi aldrei veriš bandamenn žeirra, en viš veriš žaš lengi? Eša žį aš ķslensku bankarnir hafi ekki reynst eiga lakara eignasafn en ašrir bankar, sem sumir hverjir hafi sķšan oršiš uppvķsir aš žvķ aš hagręša vöxtum, veita villandi upplżsingar og stunda peningažvętti?

Žį svaraši hann:

Žaš er nś ekki mitt aš dęma um. Ég er bara aš kalla eftir višbrögšum frį žér vegna žessar gagnrżni hans. Teluršu hana eiga rétt į sér ? Hefšir žś mįtt ręša viš fleiri af vinstri vęngnum?

Žį svaraši ég:

Ég fór ekki eftir stjórnmįlaskošunum ķ vali į višmęlendum, heldur stöšu žeirra ķ bankahruninu. Žess vegna ręddi ég viš forsętisrįšherra og fjįrmįlarįšherra Ķslands, sešlabankastjórana žrjį og sešlabankastjóra Bretlands og Svķžjóšar og fjįrmįlarįšherra Bretlands. Žessi įgęti almannatengill veršur aš koma athugasemdum į framfęri viš kjósendur og rįšherra meš veitingarvald, ef hann er eitthvaš óįnęgšur meš val žeirra. Annars er ég alltaf reišubśinn aš ręša viš vinstri menn. Žeir hafa hins vegar veriš lķtt fśsir til aš ręša viš mig. Til dęmis heilsa sumir vinstri sinnašir kennarar ķ Hįskólanum mér ekki einu sinni, žótt ég heilsi žeim alltaf meš virktum.

 


Svör Félagsvķsindastofnunar viš spurningum Kjarnans

Kjarninn sendi nokkrar fyrirspurnir til Félagsvķsindastofnunar um skżrslu mķna, og finnst mér rétt, aš spurningar hans og svör hennar birtist hér. Ljóst er, aš Kjarninn beinir athygli sinni aš ašalatrišum, eins og nafn mišilsins sżnir, en ekki neinu hismi.


Spurning: Ķ vištali viš Morgunblašiš ķ gęr sagši Hannes Hólmsteinn aš hann hafi „skrifaš mjög langa skżrslu og skilaš henni į til­sett­um tķma. Hśn var um 600 blašsķšur og sį ég ķ sam­rįši viš Fé­lags­vķs­inda­stofn­un Hį­skóla Ķslands aš hśn vęri alltof löng.“ Hvenęr var 600 blašsķšna skżrslunni skilaš til Félagsvķsindastofnunar?
Svar: Félagsvķsindastofnun tók ekki viš 600 bls. skżrslu žar sem ljóst var aš žaš vęri mun lengri skżrsla en įsęttanlegt vęri.

Spurning: Af hverju žurfti aš skera hana nišur?
Svar: Ķ verksamningi var gert rįš fyrir 40-50 bls. skżrslu og óskaši ég eftir žvķ viš Hannes aš hann stytti hana įšur en hann skilaši henni til stofnunarinnar til yfirlestrar.
Spurning: Ķ hverju fólst samrįšiš milli Félagsvķsindastofnunar og Hannes Hólmsteins um styttingu skżrslunnar?
Svar: Hannes stytti skżrsluna meš žaš aš markmiši aš taka śt žį umfjöllun sem ekki félli undir žann verksamning sem geršur var viš rįšuneytiš.
Spurning: Voru sendir śt afmarkašir kaflar śr žessari śtgįfu skżrslunnar til ašila sem nefndir voru ķ henni til aš gefa žeim kost į andsvörum og athugasemdum?
Svar: Hannes sendi afmarkaša kafla śr skżrslunni til ašila sem nefndir voru ķ henni til aš gefa žeim kost į andsvörum og athugasemdum en ég hef ekki upplżsingar um hverjir žessir ašilar voru eša hverju eša hvort žeir svörušu.
Spurning: Er rétt aš hluti žeirra hafi bošaš mįlsóknir vegna meišyrša ef ekki yršu geršar breytingar į skżrslunni?
Svar: Félagsvķsindastofnun hafa ekki borist mįlshótanir vegna meišyrša ef skżrslunni yrši ekki breytt.
Spurning: Hvenęr var 320 blašsķšna skżrslunni skilaš inn til Félagsvķsindastofnunar?
Svar: Félagsvķsindastofnun barst 320 (eša 331) bls. skżrsla til yfirlestrar žann 26. janśar 2018.
Spurning: Var „žrišja atrennan“ ķ nišurskurši gerš ķ samstarfi og samrįši viš Félagsvķsindastofnun?
Svar: Stytting į žeirri skżrslu var gerš ķ samrįši og samstarfi viš Félagsvķsindastofnun.
Spurning: Er hęgt aš nįlgast annars vegar 600 blašsķšna śtgįfuna og hins vegar 320 blašsķšna śtgįfuna?
Svar: Fyrri śtgįfur skżrslunnar eru ekki ašgengilegar enda voru žęr ķ uppkasti sem ekki var tilbśiš til birtingar.

Ég hef sjįlfur ašeins žvķ aš bęta viš svör Félagsvķsindastofnunar, aš ég hef fullan hug į žvķ aš vinna śr fyrri handritum mķnum og uppköstum rit til śtgįfu. Ég er aušvitaš fśs aš svara fyrirspurnum Kjarnans um dagsetningar, blašsķšutöl og önnur mikilvęg atriši eftir föngum.


Villan ķ leišréttingu Soffķu Aušar

Um sķšustu helgi benti ég į tvęr yfirsjónir ķ nżlegri ritgerš Soffķu Aušar Birgisdóttur um kvęšabįlk Žórbergs Žóršarsonar, Marsinn til Kreml. Žórbergur hafši sett vķsuorš į žżsku inn ķ bįlkinn: „Wenn das Judenblut von Messer spritzt/denn geht uns nochmals so gut.“ Žegar gyšingablóšiš spżtist śr hnķfnum, žį gengur okkur hįlfu betur. Nešanmįls kvaš Žórbergur oršin vera śr Horst Wessel-söngnum.

Önnur yfirsjón Soffķu Aušar var smįvęgileg, aš ķ fyrri vķsuoršinu į aš vera vom, en ekki von, og sjį žżskumęlandi menn žaš į augabragši. Hin er stęrri, aš vķsuoršin eru ekki śr Horst Wessel-söngnum, heldur śr einu hergöngulagi, „Sturmlied,“ stormsveita nasista, SA. Ķ nęsta tölublaši, 17. september, višurkenndi Soffķa Aušur yfirsjónir sķnar, en sagši mig sjįlfan hafa gert villu. Vķsuoršin vęru alls ekki śr „Sturmlied“ SA-sveitanna, en žaš vęri eftir Dietrich Eckhard.

Žvķ mišur er žessi „leišrétting“ Soffķu Aušar ekki rétt, og hefši komiš sér vel fyrir hana aš kunna žżsku. Sturmlied er hér samnafn, ekki sérnafn, og merkir blįtt įfram stormsveitarsöng. Žaš villir eflaust Soffķu Auši sżn, aš öll nafnorš eru meš stórum staf ķ žżsku, ekki sérnöfnin ein. Söngurinn, sem vķsuoršin eru śr, er ķ mörgum žżskum heimildum kallašur „Sturmlied“. Til dęmis mį nefna bókina Die Weimarer Republik (Hannover: Fackelträger Verlag, 1982), bls. 214, og bękling, sem žżsk gyšingasamtök gįfu śt ķ aprķl 1932: „Welch eine Schande, daß es möglich ist, daß junge Menschen Lieder singen, wie es in einem „Sturmlied“ der SA heißt: und wenn das Judenblut vom Messer spritzt, dann geht’s noch mal so gut.“ Žaš er til skammar, aš ungt fólk skuli geta sungiš söngva eins og „Sturmlied“ SA: og žegar gyšingablóšiš spżtist śr hnķfnum, žį gengur okkur hįlfu betur.

Soffķa Aušur hefur lķklega flett upp oršinu „Sturmlied“ ķ Wikipediu į ensku og žį rekiš augun ķ söng Eckhards. En hann kemur mįlinu ekki viš.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 22. september 2018.)


Žórbergur um nasistasöng

00SA1Gušmundur G. Hagalķn sagši eitt sinn, aš Žórbergur Žóršarson hefši veriš žjóšfķfl Ķslendinga, ekki žjóšskįld. Hafši Hagalķn eflaust ķ huga żmis afglöp Žórbergs, til dęmis žegar hann kvašst eftir įrįs Hitlers į Pólland 1. september 1939 skyldu hengja sig, ef Stalķn réšist lķka į Pólland. Eftir aš Stalķn réšst į Pólland 17. september, varš Žórbergur aš landsvišundri. Ég leišrétti ķ bókinni Ķslenskum kommśnistum 1918-1998 żmsar missagnir Žórbergs.

Soffķa Aušur Birgisdóttir bókmenntafręšingur skrifaši ķ Skķrni 2015 ritgerš um kvęšiš „Marsinn til Kreml“, sem Žórbergur orti til höfušs Hannesi Péturssyni, eftir aš nafni minn hafši leyft sér aš birta ķ Stśdentablašinu 1956 ljóš gegn Kremlverjum, sem žį höfšu nżlega bariš nišur uppreisn ķ Ungverjalandi. Ķ ritgerš sinni minntist Soffķa Aušur į, aš Žórbergur tilfęrši ķ kvęši sķnu tvö vķsuorš śr Horst Wessel söng žżskra žjóšernisjafnašarmanna: „Wenn das Judenblut von Messer spritzt/denn geht uns nochmals so gut“. Nešanmįls ķ kvęši sķnu žżddi Žórbergur žau svo: Žegar gyšingablóšiš spżtist śr hnķfnum, žį gengur okkur hįlfu betur.

Žótt Soffķa Aušur leišrétti ķ ritgerš sinni nafniš į varnarmįlarįšherra Bandarķkjanna, sem Žórbergur fór rangt meš ķ kvęšinu, lét hśn žess ógetiš, aš vera į „vom“ en ekki „von“ ķ fyrra vķsuoršinu, eins og allt žżskumęlandi fólk sér į augabragši. Žaš er žó smįatriši ķ samanburši viš žann mikla annmarka, sem fariš hefur fram hjį Soffķu Auši og ritrżnendum Skķrnis, aš žessi ógešfelldu vķsuorš eru alls ekki śr Horst Wessel söngnum, sem er prentašur ķ prżšilegri žżšingu Böšvars Gušmundssonar ķ 2. hefti Tķmarits Mįls og menningar 2015. Žau eru śr „Sturmlied“, sem SA-sveitir žjóšernisjafnašarmanna kyrjušu išulega į žrammi sķnu um žżskar borgir į fjórša įratug. Žetta hergönguljóš var andgyšinglegt tilbrigši viš žżskan byltingarsöng frį 1848, Heckerlied.

Valtin.Frontcover1Vķsuoršin tvö koma mešal annars fyrir ķ įhrifamikilli og lęsilegri sjįlfsęvisögu Richards Krebs, sem var flugumašur Alžjóšasambands kommśnista og skrifaši undir dulnefninu Jan Valtin. Hśn nefndist į ķslensku Śr įlögum og kom śt ķ tveimur bindum 1941 og 1944, og endurśtgaf ég hana meš formįla og skżringum 2016.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 15. september 2018.)


Gylfi veit sķnu viti

Dagana 30.-31. įgśst skipulagši Gylfi Zoėga prófessor rįšstefnu ķ Hįskóla Ķslands um bankahruniš 2008 meš żmsum kunnum erlendum fyrirlesurum og nokkrum ķslenskum, žar į mešal žeim Žorvaldi Gylfasyni, Stefįni Ólafssyni og Gušrśnu Johnsen. Žótt Gylfi fengi styrki til rįšstefnunnar frį Hįskólanum og Sešlabankanum var hśn lokuš og į hana ašeins bošiš sérvöldu fólki. Ķslendingarnir sem tölušu į rįšstefnunni voru nįnast allir śr Hrunmangarafélaginu, sem svo er kallaš, en ķ žaš skipa sér žeir ķslensku menntamenn sem lķta į bankahruniš sem tękifęri til aš skrifa og tala erlendis eins og Ķslendingar séu mestu flón ķ heimi og eftir žvķ spilltir.

Žegar aš er gįš var žó sennilega skynsamlegt af Gylfa Zoėga aš hafa rįšstefnuna lokaša. Žaš var aldrei aš vita upp į hverju sumir ķslensku fyrirlesararnir hefšu getaš tekiš ķ ręšustól. Žorvaldur Gylfason hefur til dęmis lįtiš aš žvķ liggja į Snjįldru (Facebook) aš žeir Nixon og Bush eldri hafi įtt ašild aš moršinu į Kennedy Bandarķkjaforseta 1963 og aš eitthvaš hafi veriš annarlegt viš hrun aš minnsta kosti eins turnsins ķ Nżju Jórvķk eftir hryšjuverkin haustiš 2001. Ein athugasemd Žorvaldar er lķka fleyg: „Sjįlfstęšismenn sem tala um lżšręši orka nś oršiš į mig eins og nasistar aš auglżsa gasgrill.“

Einnig kann aš hafa veriš skynsamlegt af Gylfa Zoėga aš velja ašallega Ķslendinga śr Hrunmangarafélaginu til aš tala į rįšstefnunni. Žegar hann kemur sjįlfur fram viš hlišina į žessu ęsta og oršljóta fólki, sem hrindir venjulegum įheyrendum frį sér meš öfgum, viršist hann ķ samanburšinum vera dęmigeršur fręšimašur, hófsamur og gętinn. Var leikurinn ef til vill til žess geršur?

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 8. september 2018.)


Sjón er sögu rķkari: Fyrirlesari į leynifundi

Gylfi Zoėga prófessor skipulagši į dögunum alžjóšlega rįšstefnu um bankahruniš 2008 ķ Hįskóla Ķslands og fékk Žorvald Gylfason prófessor til aš tala um ašstęšur og višhorf į Ķslandi. Žar sem rįšstefnan var lokuš öšrum en sérstökum bošsgestum Gylfa Zoėga, er ekki vitaš, hvort Žorvaldur hafi reifaš žar getgįtur sķnar um moršiš į Kennedy forseta og įrįsina į Nżju Jórvķk 11. september 2001 eša lįtiš ķ ljós skošanir sķnar į Sjįlfstęšisflokknum:

Screen Shot 2017-07-26 at 14.21.44

Screen Shot 2017-07-26 at 14.22.13 

Screen Shot 2018-03-24 at 13.37.24

 

 

 

 

 


Leynifundur hjį Hrunmangarafélaginu

Eftir bankahruniš reyndu żmsir žeir, sem höfšu aš eigin dómi lķtt notiš sķn įšur, aš gera sér mat śr žvķ, ekki sķst meš žvķ aš nķša nišur landa sķna erlendis. Ķ žessum hópi, sem ég hef kallaš hrunmangara hefur mjög boriš į prófessorunum Žorvaldi Gylfasyni og Stefįni Ólafssyni. Ég sé ekki betur en žeim hafi nżlega bęst nokkur lišsauki. Hann er prófessor Gylfi Zoėga, sem skipulagši tveggja daga alžjóšlega rįšstefnu nś į fimmtudag og föstudag um fjįrmįlakreppuna 2007-9 og bankahruniš į Ķslandi, žar sem žeir Žorvaldur og Stefįn tölušu bįšir. Var rįšstefnan lokuš öšrum en sérvöldu fólki śr Hįskólanum og Sešlabankanum.

Hrunmangarafélagiš į žaš hins vegar sameiginlegt meš Hörmangarafélaginu į įtjįndu öld, aš žaš selur skemmda vöru. Ķ skrifum žeirra Žorvaldar og Stefįns į erlendri grund morar allt ķ villum. Til dęmis kvešur Žorvaldur Framsóknarflokkinn hafa fengiš žingmeirihluta 1927 og Stefįn segir Ķslendinga hafa losnaš undan nżlenduįžjįn Dana 1945.

Sumt er žó beinar rangfęrslur frekar en meinlausar villur. Žorvaldur segir Sešlabankann til dęmis ekki hafa beitt sér gegn gjaldeyrislįnum til einstaklinga žvert į gögn, sem sżna, aš bankinn varaši margsinnis og sterklega viš žeim. Og Stefįn kvešur Rannsóknarnefnd Alžingis um bankahruniš hafa komist aš žeirri nišurstöšu aš sešlabankastjórarnir žrķr hafi sżnt af sér alvarlega vanrękslu žótt ķ skżrslu nefndarinnar sé ašeins talaš um vanrękslu.

Raunar mį geta žess aš Rannsóknarnefndin talaši (sjį 8. bindi skżrslu hennar, 21. kafla) um vanrękslu ķ skilningi laga nr. 142/2008, en žau voru lögin, sem samžykkt voru um nefndina eftir bankahruniš. Žaš hefur hingaš til veriš talin ein mikilvęgasta regla réttarrķkisins aš lög séu ekki afturvirk. En žeir sem kynnu aš telja į sér brotiš meš žessari afturvirkni eiga vęntanlega engra kosta völ žvķ aš Rannsóknarnefndin lét samžykkja sérstök lög um žaš 2009 aš hśn nyti frišhelgi gegn mįlshöfšunum. Fleiri loka dyrum en Hrunmangarafélagiš.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 1. september 2018.)


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband