Ķsland grįtt leikiš

Ķ GREIN minni hér ķ blašinu ķ gęr, sem einnig birtist į ensku ķ Wall Street Journal, benti ég į tvęr skżringar žess, aš hin alžjóšlega lįnsfjįrkreppa skall miklu haršar į Ķslendingum en öšrum žjóšum. Hina fyrri mį kalla kerfisgalla. Hśn er, aš hugmyndin um Evrópska efnahagssvęšiš brįst. Žessi hugmynd var, aš žetta vęri eitt markašssvęši. Rķkin, sem myndušu EES, įttu öll aš starfa viš sömu reglur, svo aš engu breytti, hvar fyrirtęki veldu sér staš. Ķslensku bankarnir tóku žetta bókstaflega, hófu harša samkeppni viš erlenda banka og uppskįru óvild. Žaš įtti įreišanlega sinn žįtt ķ žvķ, aš ķslenski sešlabankinn kom ķ lįnsfjįrkreppunni vķšast aš lokušum dyrum, žegar hann vildi fį lįnalķnur til aš geta stašiš meš bönkunum ķ fyrirsjįanlegum lausafjįrskorti. Žį skipti skyndilega mįli, hvar fyrirtęki völdu sér staš. EES reyndist ekki vera eitt markašssvęši, af žvķ aš žaš hentaši ekki stóru žjóšunum.

Seinni skżringin var fautaskapur jafnašarmannaleištogans Gordons Browns, forsętisrįšherra Bretlands. Meš žvķ aš stöšva starfsemi Landsbankans og Kaupžings ķ Bretlandi og setja ķslenskar fjįrmįlastofnanir į lista um hryšjuverkasamtök, viš hliš Al-kaķda og talķbana, gerši hann illt verra. Eftir žaš varš engu bjargaš. Brown bętti grįu ofan į svart meš žvķ aš nota ķtök Breta ķ Alžjóšagjaldeyrissjóšnum og Evrópusambandinu til aš neyša Ķslendinga til aš taka viš skuldum langt umfram žaš, sem žeim er skylt eftir lögum. Samkvęmt reglum EES ber Tryggingarsjóšur innstęšna įbyrgš į innstęšum ķ ķslenskum bönkum, ekki ķslenska rķkiš. Žetta er sjįlfstęšur sjóšur meš eigin fjįrhag. Fįdęmi er og ódęmi, aš alžjóšastofnanir skuli taka aš sér handrukkun fyrir Breta.

Aušvitaš hljótum viš lķka aš lķta ķ eigin barm, eins og ég gat um ķ grein minni. Žótt aušvelt sé aš vera vitur eftir į, hefši Fjįrmįlaeftirlitiš įtt aš taka fyrr ķ tauma, og žótt fyrrverandi stjórnendur bankanna séu flestir snjallir menn og góšviljašir, fóru žeir of geyst. Hvaš olli? Davķš Oddsson sešlabankastjóri nefndi eina skżringu į morgunfundi Višskiptarįšsins 18. nóvember. Einn ašili hafši heljartök į flestum fjölmišlum landsins og beitti žeim miskunnarlaust. Žetta var sami ašili og skuldaši hįtt ķ žśsund milljarša samtals ķ bönkunum, žótt undir żmsum nöfnum vęri, Jón Įsgeir Jóhannesson ķ Baugi.

Ķslendingar eru aš sśpa seyšiš af žvķ, sem geršist fyrir hįlfu fimmta įri, voriš 2004. Davķš Oddssyni, sem žį var forsętisrįšherra, var ljóst, aš valdajafnvęgiš ķ landinu raskašist, ef aušmenn réšu ekki ašeins fyrirtękjum sķnum, heldur lķka skošanamyndun ķ landinu. Hann bar fram frumvarp, sem įtti aš tryggja dreift eignarhald fjölmišla. Jón Įsgeir sigaši fjölmišlum sķnum į Davķš, og hófst ein haršasta orrusta, sem hįš hefur veriš ķ ķslenskum stjórnmįlum. Alžingi samžykkti žó frumvarp Davķšs. En žį geršist žaš ķ fyrsta skipti ķ sögu lżšveldisins, aš forseti gekk gegn vilja žjóškjörins žings og synjaši frumvarpi stašfestingar. Ólafur Ragnar Grķmsson forseti hafši góš tengsl viš Jón Įsgeir. Kosningastjóri hans ķ forsetakjöri 1996 var yfirmašur eins af fyrirtękjum Jóns Įsgeirs, og dóttir hans var ķ hįlaunastarfi hjį Jóni Įsgeiri. Viš svo bśiš var frumvarpiš dregiš til baka, og skömmu sķšar vék Davķš śr stóli forsętisrįšherra.

Jón Įsgeir og aušmęringar honum tengdir hrósušu sigri. Eftir žetta töldu žeir sér alla vegi fęra. Forseti Ķslands var tķšur faržegi ķ einkažotum žeirra og dugleg klappstżra į samkomum žeirra erlendis. Žegar erlendir kunningjar forsetans skruppu til Ķslands til aš gera sér glašan dag eftir fangelsisvist (eins og Martha Stewart), voru Jón Įsgeir og ašrir lendir menn aš sjįlfsögšu bošnir į Bessastaši. Vinsęlir rithöfundar, Hallgrķmur Helgason og Einar Kįrason, geršust kinnrošalaust hiršskįld aušmanna.

Fjölmišlar veittu Jóni Įsgeiri og liši hans ekkert ašhald, enda flestir ķ eigu hans eša vina hans. Fjögur dęmi eru skżr. Žegar Inga Jóna Žóršardóttir, eiginkona Geirs Haarde, žįverandi fjįrmįlarįšherra, sagši sumariš 2005 af sér ķ stjórn Flugleiša ķ mótmęlaskyni viš framferši hiršar Jóns Įsgeirs žar, hafši žaš engin eftirmįl. Žegar Jón Įsgeir hótaši sumariš 2006 aš skipa starfsfólki sķnu śr Verslunarmannafélaginu, af žvķ aš lķfeyrissjóšur félagsins vildi ekki taka žįtt ķ öllum hans ęvintżrum, vakti sį yfirgangur engin višbrögš. Žegar sex borgarfulltrśar Sjįlfstęšisflokksins komu ķ veg fyrir haustiš 2007, aš Jón Įsgeir og liš hans kęmist yfir eigur Orkuveitu Reykjavķkur, skipušu fjölmišlar žeim umsvifalaust į sakamannabekk. Žegar Davķš Oddsson skżrši ķ Sjónvarpinu ķ október 2008 śt hinar uggvęnlegu ašstęšur, vel og skilmerkilega, hófst hatrömm rógsherferš gegn honum ķ Baugsmišlum.

Enn er reynt aš snśa öllu į hvolf. Mašurinn, sem varaši viš óhóflegri skuldasöfnun, Davķš Oddsson, er skyndilega talinn bera įbyrgš į henni. Eftir aš mišstjórnarvaldinu ķ Brüssel var beitt harkalega gegn lķtilli og varnarlausri žjóš, er žaš tališ helsta hjįlpręšiš aš hlaupa ķ fangiš į žvķ. Mašurinn, sem safnaši žśsund milljarša skuldum ķ ķslensku bönkunum, en žverskallast viš aš vķkja śr stjórnum fyrirtękja, eins og honum er skylt eftir skiloršsbundinn fangelsisdóm, Jón Įsgeir Jóhannesson, sigar enn fjölmišlum sķnum į saklaust fólk, kallar til sķn rįšherra aš vild og reynir aš kaupa fyrirtęki og fjölmišla į śtsöluverši.

Eitt hiršskįld Jóns Įsgeirs talaši į sķnum tķma um blįu höndina. Nś mętti tala um grįu höndina, žar sem Baugur er į hverjum fingri. Ķsland hefur veriš grįtt leikiš, jafnt innan lands sem utan. Ég tek undir meš Davķš Oddssyni um žaš, aš rękileg rannsókn óhįšra, erlendra ašila hlżtur aš fara fram į hlut Sešlabankans, Fjįrmįlaeftirlitsins, bankanna, Jóns Įsgeirs og annarra ašila aš atburšarįs sķšustu missera og įra. Eftir aš nišurstöšur slķkrar rannsóknar liggja fyrir, er ešlilegt, aš žjóšin kveši upp sinn dóm ķ kosningum. Žaš eru einungis žeir, sem óttast slķkar nišurstöšur, sem vilja rjśka ķ kosningar įšur. Enn er margt ósagt.

Morgunblašiš 21. nóvember 2008.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband