Nřir brennuvargar?

capt.63d3e5b305e9455da1c81e3ab36f87e0.pakistan_denmark_prophet_drawings_pes101Leikriti­ äBiedermann og brennuvargarnirô eftir svissneska rith÷fundinn Max Frisch var frumsřnt Ý ZŘrich vori­ 1958. HÚr var ■a­ fyrst sett ß svi­ vori­ 1962 Ý TjarnarbŠ. Ůar segir frß einf÷ldum oddborgara, sem leyfir tveimur skßlkum a­ setjast upp hjß sÚr og gera sig heimakomna. Ůeir reyna lÝtt a­ dylja, a­ ■eir Štla a­ kveikja Ý h˙sinu, og kona Biedermanns varar hann vi­. En Biedermann er fullur sektarkenndar og ˇtta og lokar augunum fyrir hŠttunni. Hvers vegna ß hann a­ vera vondur vi­ ■essa a­komumenn? RŠ­ur hann hvort sem er vi­ ■ß? A­ lokum rÚttir hann ■eim eldspřturnar til a­ tendra eldinn. ١tt Frisch kalla­i sjßlfur leikriti­ äprÚdikun ßn bo­skaparô, er margt Ý ■vÝ bersřnilega sˇtt Ý valdarßn komm˙nista Ý TÚkkˇslˇvakÝu 1948. Einnig mß lesa ˙r ■vÝ ßdeilu ß andvaraleysi lř­rŠ­issinna Ý Nor­urßlfunni gagnvart Adolf Hitler og ■jˇ­ernisjafna­arm÷nnum hans fyrir strÝ­.

Skopmyndir og mßlfrelsi

Tveir danskir menntamenn, hjˇnin Karen Jespersen og Ralf Pittelkow, halda ■vÝ fram Ý bˇkinni ═slamistar og naÝvistar, sem birtist fyrir sk÷mmu ß Ýslensku, a­ nřir brennuvargar sÚu komnir til Evrˇpu: ═slamistar. SÝ­ustu ßratugi hefur fj÷ldi m˙slima flust til Nor­urßlfurÝkja. Flest er ■etta gott fˇlk Ý leit a­ betri lÝfskj÷rum. En me­al ■ess hefur risi­ upp hreyfing, Ýslamisminn, sem rŠ­st beint ß řmis vestrŠn ver­mŠti, a­allega mßlfrelsi og jafnrÚtti kynjanna. Ůegar Jˇtlandspˇsturinn birti skopteikningar af M˙hame­ spßmanni, Štla­i allt um koll a­ keyra Ý řmsum m˙slimal÷ndum og Ý r÷­um danskra Ýslamista. Teiknararnir ur­u a­ fara Ý felur. ١tt Ý řmsum m˙slimarÝkjum, einkum ═ran og Sßdi-ArabÝu, sÚ rekinn hatursßrˇ­ur gegn kristni og Gy­ingdˇmi Ý skˇlum og fj÷lmi­lum, vildu erindrekar ■essara rÝkja takmarka frelsi til a­ gagnrřna ═slam opinberlega Ý vestrŠnum l÷ndum. Ůeir vildu Ý raun hrifsa af okkur dřrmŠtan ßv÷xt m÷rg hundru­ ßra frelsisbarßttu, mßlfrelsi­.

Mor­ og mor­hˇtanir

Ínnur dŠmi eru alkunn. Rith÷fundurinn Salman Rushdie, breskur rÝkisborgari, var dŠmdur til dau­a Ý ═ran fyrir eitt verk sitt og ver­ur a­ fara huldu h÷f­i. Ayaan Hirsi Ali, flˇttakona frß SˇmalÝu, skrifa­i handrit og var ■ulur Ý heimildarmynd um k˙gun kvenna Ý m˙slimarÝkjum, sem hollenski leikstjˇrinn Theo van Gogh ger­i. ═slamisti einn myrti van Gogh Ý nˇvember 2004 og sendi Hirsi Ali mor­hˇtanir, svo a­ h˙n var­ a­ fß l÷gregluvernd. HŠttan er a­allega af ofsatr˙arfˇlki Ý hˇpi innflytjenda frß m˙slimarÝkjunum. ١tt ■a­ meti gˇ­ lÝfskj÷r Ý Nor­urßlfurÝkjunum nˇgu mikils til a­ flytjast ■anga­, sŠttir ■a­ sig ekki vi­ frumver­mŠti hins vestrŠna menningarheims, til dŠmis jafnrÚtti kynjanna. ═slamistar Ý hˇpi innflytjenda reyna a­ k˙ga konur ß sama hßtt og gert er Ý ═ran og Sßdi-ArabÝu (en ekki vÝ­a annars sta­ar Ý m˙slimarÝkjum). ŮŠr eiga a­ hylja sig, ganga me­ h÷fu­kl˙t, tßkn ˇfrelsis og k˙gunar. (Raunar er e­lilegast a­ banna slÝka kl˙ta af ÷­rum ßstŠ­um en tr˙arlegum: Ůeir eru dulb˙ningar. Unnt ver­ur a­ vera a­ bera kennsl ß fˇlk ß f÷rnum vegi.)

Einfeldningar eins og Biedermann

Sumir Vesturlandab˙ar myndu vitna Ý gamalt spakmŠli: Eftir landssi­ skulu lifa ■egnar. Ef m˙slimskir innflytjendur vilja ekki sŠtta sig vi­ vestrŠnan landssi­, mßlfrelsi og jafnrÚtti kynja, ■ß Šttu ■eir a­ sn˙a aftur til m˙slimarÝkjanna. A­rir Vesturlandab˙ar lßta eins og Biedermann sektarkennd og ˇtta stjˇrna sÚr og loka augunum fyrir hŠttunni. Ůeir afsaka jafnan Ýslamistana. Ůegar Ayuun Hirsi Ali kom til ═slands ß vel heppna­a bˇkmenntarß­stefnu hausti­ 2007, skrifa­i ungur bla­ama­ur, a­ gagnrřni hennar ß stjˇrnarfar Ý m˙slimarÝkjum vŠri äˇfrumleg og einfeldningslegô. Hef­i hann sagt hi­ sama um gagnrřni ١rbergs ß stjˇrnarfar Ý Ůřskalandi fyrir strÝ­? FrÚttabla­i­ sag­i frß ■vÝ 26. nˇvember 2001, a­ stjˇrnendur AusturbŠjarskˇla hef­u teki­ svÝnakj÷t af matse­li skˇlans äÝ vir­ingarskyniô vi­ ■ß nemendur, sem ekki snŠ­i slÝkt kj÷t sakir tr˙ar sinnar. Ůetta hljˇmar sakleysislega, en kann a­ vera upphaf a­ ÷­ru Ýskyggilegra. ═slendingar ■urfa a­ fylgjast vel me­ ■eim, sem gera sig lÝklega til a­ ver­a brennuvargar. Biedermann hugsa­i: Hei­ra skaltu skßlkinn, svo a­ hann ska­i ■ig ekki. Vi­ hljˇtum a­ svara: Skßlkurinn mun ska­a ■ig, ef hann getur, svo a­ best er a­ vera vi­ ÷llu b˙in.

FrÚttabla­i­ 25. mars 2008.á


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband