Kerfiš er sanngjarnt

skipMannréttindanefnd Sameinušu žjóšanna ķ Genf er enginn dómstóll, heldur getur óįnęgt fólk ķ ašildarrķkjum samtakanna sent henni erindi til umsagnar. Śrskuršir nefndarinnar eru ekki bindandi og hafa ekki lagagildi. Nżleg umsögn meiri hluta nefndarinnar um ķslenska kvótakerfiš sżnir, aš hann hefur žvķ mišur ekki kynnt sér mįliš nógu vel. Žessir menn komast aš žeirri nišurstöšu, aš upphafleg śthlutun aflaheimilda į Ķslandsmišum hafi veriš ósanngjörn. Minni hluti nefndarinnar leišir hins vegar rök aš žvķ, aš ķ hinni upphaflegu śthlutun hafi įkvęši mannréttindasamžykktar Sameinušu žjóšanna gegn óešlilegri mismunun ekki veriš brotin. Žess vegna telur minni hlutinn, aš dómar Hęstaréttar Ķslands um kvótakerfiš standist.

Hvernig var upphafleg śthlutun?

Įgreiningur meiri hluta og minni hluta mannréttindanefndarinnar snżst ekki um hagfręšikenningar eša lagabókstaf, heldur sišferšileg efni. Forsagan er öllum Ķslendingum kunn. Ķ įrslok 1983 voru fiskistofnar į Ķslandsmišum aš hruni komnir vegna ofveiši. Takmarka varš sókn ķ žį. Żmsar fyrri tilraunir til žess höfšu mistekist. Žess vegna var aš rįši fiskihagfręšinga, forystu śtgeršarmanna og annarra tekinn sį kostur aš takmarka sóknina viš žį, sem gert höfšu śt į tķmabilinu frį 1. nóvember 1980 til 31. október 1983. Žeir fengu aflaheimildir ķ hlutfalli viš afla sinn į žessu tķmabili. Žetta fyrirkomulag gilti fyrst ašeins um botnfisk (žorsk og fleiri tegundir), en meš löggjöf įriš 1990 varš kvótakerfiš altękt og gilti eftir žaš um alla fiskistofna į Ķslandsmišum.

Efnisleg mismunun

Takmarka varš ašganginn aš mišunum, og hann var takmarkašur viš žį, sem žegar höfšu nżtt sér ašganginn og fjįrfest ķ skipum, veišarfęrum og eigin žjįlfun og įhafnar sinnar. Žetta var ešlilegt. Žeir įttu allt ķ hśfi. Hefšu žeir ekki fengiš aš sękja mišin įfram, žį hefši fjįrfesting žeirra oršiš veršlaus meš einu pennastriki. Afkomuskilyršum žeirra hefši veriš stórlega raskaš og aš ósekju. Hinir, sem höfšu ekki nżtt sér ótakmarkašan ašgang fyrri įra, töpušu engu öšru en innantómum rétti til aš veiša fisk, sem var į žrotum sökum ofveiši. Žetta viršist meiri hluti mannréttindanefndarinnar ķ Genf ekki skilja ólķkt minni hlutanum. Öll śthlutun takmarkašra gęša felur ķ sér mismunun. Ašalatrišiš um hina upphaflegu śthlutun aflaheimilda į Ķslandsmišum er, hvort sś mismunun hafi veriš efnisleg. Ég segi hiklaust jį, žvķ aš hśn var fólgin ķ žvķ aš taka tillit til įunninna hagsmuna žeirra, sem stundaš höfšu veišar. Žeirra afkomuskilyršum var ekki raskaš um of.

Menn keyptir śt eša reknir śt

Til voru žó žeir, sem sögšu į sķnum tķma, aš sanngjarnara hefši veriš aš śthluta aflaheimildum ķ opinberu uppboši. Žeir śtgeršarmenn einir hefšu žį haldiš įfram veišum, sem hefšu haft bolmagn til aš kaupa aflaheimildir af rķkinu. Žetta hefši veriš ósanngjarnt. Meš henni hefši sį hópur, sem ekki hefši getaš keypt sér aflaheimildir, horft upp į lķf sitt lagt ķ rśst. Hitt var hyggilegra, sem einmitt var gert, aš afhenda öllum, sem stundušu veišar, aflaheimildir ókeypis og leyfa sķšan žeim, sem betri höfšu afkomuna, aš kaupa smįm saman śt hina. Žannig undu allir viš sitt. Allir gręddu. Enginn skašašist. Menn voru žį keyptir śt śr śtgerš ķ frjįlsum višskiptum ķ staš žess aš vera reknir śt meš valdboši.

Hvaš um hina?

Žį vaknar aušvitaš spurning, sem borin var upp viš mannréttindanefndina: Hvaš um žį, sem ekki höfšu stundaš veišar į upphaflega višmišunartķmanum, en vilja nś hefja veišar? Svariš er, aš enginn bannar žeim aš hefja veišar. Žeir verša ašeins aš kaupa sér aflaheimildir. Til er oršinn veršmętur réttur, einmitt vegna žess aš hann er takmarkašur. Hann var įšur veršlaus, af žvķ aš hann var ótakmarkašur. Žaš var erfišara og ósanngjarnara aš banna mönnum aš halda įfram veišum, sem žeir höfšu stundaš lengi, en aš banna öšrum mönnum aš hefja veišar, sem žeir höfšu aldrei stundaš. Aldarfjóršungur er nś auk žess lišinn frį upphaflegri śthlutun. Aflaheimildir hafa gengiš kaupum og sölum. Langflestir handhafar hafa keypt žęr. Ekki veršur aftur snśiš. Kvótakerfiš hefur reynst Ķslendingum vel, hvaš sem lķšur umsögn meiri hluta mannréttindanefndarinnar ķ Genf. Hann sżnir, aš viš žurfum aš kynna kerfiš betur erlendis.

Fréttablašiš 29. janśar 2008. 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband